Thuộc tỉnh Đồng Nai, gốm Biên Hòa là dòng gốm mỹ nghệ danh tiếng bậc nhất Nam Bộ, ra đời từ Trường Mỹ nghệ thực hành Biên Hòa thành lập năm 1903. Khác với gốm dân gian các làng nghề khác, gốm Biên Hòa ngay từ đầu đã mang tính mỹ thuật cao — là sự kết hợp giữa kỹ thuật gốm truyền thống Việt Nam và tinh thần sáng tạo của nghệ thuật hiện đại.
Từ Trường Mỹ nghệ 1903
Năm 1903, chính quyền thuộc địa thành lập Trường Mỹ nghệ thực hành Biên Hòa với khoa gốm, quy tụ các nghệ nhân giỏi và họa sĩ tên tuổi. Tại đây, kỹ thuật làm gốm truyền thống được nâng tầm thành nghệ thuật: các nghệ nhân – nghệ sĩ cùng nghiên cứu men màu, tạo dáng, trang trí, tạo nên phong cách gốm Biên Hòa độc đáo. Dòng gốm này nhanh chóng nổi tiếng, từng được trưng bày tại các hội chợ đấu xảo quốc tế ở Pháp. Sau năm 1975, các nghệ nhân của trường tiếp tục truyền nghề, nhiều người mở xưởng riêng quanh Biên Hòa, giữ cho dòng gốm mỹ thuật này không bị mai một. Đến nay, gốm Biên Hòa vẫn là thương hiệu được giới sưu tầm trong và ngoài nước săn đón.
Men xanh đồng danh tiếng
Điểm nhận diện của gốm Biên Hòa là men xanh đồng (xanh ve chai) óng ánh và kỹ thuật đắp nổi, khắc chìm tinh xảo. Đất sét được tuyển chọn kỹ, tạo hình công phu với dáng bình, lọ mang phong cách Á Đông thanh lịch. Người thợ đắp nổi hoa văn rồng, phượng, hoa sen, hoặc khắc chìm họa tiết hình học rồi phủ men xanh đồng; khi nung ở nhiệt độ cao, men chảy ôm sát hoa văn tạo hiệu ứng nổi ba chiều sống động. Ngoài men xanh đồng, gốm Biên Hòa còn nổi tiếng với men hỏa biến, men rạn và các dòng men kết tinh hiện đại. Mỗi sản phẩm đều trải qua nhiều công đoạn kiểm tra nghiêm ngặt, đảm bảo vừa là đồ dùng vừa là tác phẩm nghệ thuật.
Giá trị văn hóa
Gốm Biên Hòa đại diện cho đỉnh cao của sự giao thoa giữa thủ công truyền thống và mỹ thuật hiện đại trong lịch sử gốm Việt Nam. Nhiều tác phẩm gốm Biên Hòa xưa nay trở thành cổ vật có giá trị cao trong các phiên đấu giá. Làng nghề hiện nay vừa sản xuất hàng mỹ nghệ phục vụ sưu tầm, vừa đào tạo thế hệ nghệ nhân trẻ, tiếp tục khẳng định vị thế của một dòng gốm mang tính học thuật và nghệ thuật hiếm có ở Việt Nam.