Thuộc tỉnh Lâm Đồng (thành phố Phan Thiết, Bình Thuận xưa), nghề làm nước mắm nơi đây có tuổi đời hơn 300 năm. Nước mắm Phan Thiết thơm ngon, là đặc sản miền Trung; những nhà thùng ven biển với hàng trăm thùng gỗ ủ chượp là hình ảnh đặc trưng của vùng đất này.
Làng mắm đất Bình Thuận
Nghề làm nước mắm ở Phan Thiết hình thành từ khoảng thế kỷ 17–18, khi ngư dân tận dụng cá cơm, cá nục dồi dào để ủ mắm. Nước mắm Phan Thiết nhanh chóng nổi tiếng khắp miền Trung, miền Nam; là mặt hàng quan trọng trong giao thương. Trải qua thời gian, làng nghề vẫn phát triển với nhiều nhà thùng lớn, thương hiệu nổi tiếng. Ngày nay, nước mắm Phan Thiết là đặc sản được nhiều người biết đến.
Bí quyết ủ chượp truyền thống
Nước mắm Phan Thiết ủ từ cá cơm, cá nục tươi và muối trong thùng gỗ; ủ 12 tháng trở lên. Bí quyết là cá tươi và kỹ thuật ủ gia truyền — nước mắm ngon phải thơm, màu đẹp, vị đậm đà. Mỗi nhà thùng đều có bí quyết riêng được giữ kín.
Giá trị văn hóa
Nước mắm Phan Thiết là đặc sản của miền Trung nắng gió: thứ gia vị gắn với đời sống ngư dân, với bữa cơm quê. Làng nghề không chỉ tạo sinh kế mà còn là điểm du lịch — du khách đến thăm nhà thùng, mua mắm về biếu. Ngày nay, nước mắm Phan Thiết là thương hiệu được tin dùng.
Ngày nay, Nước mắm Phan Thiết không chỉ phục vụ đời sống mà còn là sản phẩm du lịch đặc trưng của Lâm Đồng. Du khách đến tham quan vùng sản xuất, tận mắt xem quy trình và mua Nước mắm Phan Thiết; mắm nhĩ, mắm cốt về làm quà. Nhiều cơ sở đã đầu tư bao bì, nhãn mác hiện đại, đưa đặc sản quê hương lên các sàn thương mại điện tử, vươn tới thị trường quốc tế. Đối với người dân địa phương, nghề truyền thống này vừa là sinh kế bền vững vừa là niềm tự hào về quê hương.