Thuộc tỉnh Hưng Yên, Bần là làng nghề làm tương nổi tiếng với tuổi nghề hơn 300 năm. Tương Bần thơm, sánh, đậm đà — là thứ nước chấm không thể thiếu trong bữa cơm quê Bắc Bộ và là nguyên liệu của bao món ngon: cá kho tương, thịt chấm tương Bần.
Làng tương đất Mỹ Hào
Nghề làm tương ở Bần hình thành từ khoảng thế kỷ 17–18, khi người dân tận dụng đậu nành, gạo nếp để làm tương phục vụ đời sống. Tương Bần nhanh chóng nổi tiếng khắp vùng vì thơm ngon hơn tương các nơi; trong dân gian có câu “tương Bần” để chỉ tương ngon. Thương lái từ các tỉnh đổ về mua tương Bần. Trải qua thời gian, làng nghề vẫn phát triển: nhiều hộ gia đình mở cơ sở sản xuất, tương Bần bán khắp cả nước. Ngày nay, tương Bần là thương hiệu được bảo hộ, sản phẩm đảm bảo chất lượng.
Bí quyết ủ tương ngon
Tương Bần làm từ đậu nành rang, gạo nếp đồ thành xôi, mốc tương (giống mốc) — ba nguyên liệu được trộn theo tỷ lệ bí truyền, ủ trong chum sành. Bí quyết là khâu làm mốc và ủ: mốc phải là loại ngon, ủ đủ thời gian (hàng tháng) để tương ngấu, thơm; phải canh nắng, đảo tương đều để không bị hỏng. Tương ngon phải sánh, màu nâu đỏ đẹp, thơm mùi đậu nành và nếp, vị đậm đà, ngọt hậu. Mỗi chum tương đều được chăm sóc tỉ mỉ như chăm con — sự kiên nhẫn tạo nên hương vị đặc biệt của tương Bần.
Giá trị văn hóa
Tương Bần là một phần của bữa cơm Việt: bát tương chấm rau luộc, thịt luộc trong những bữa cơm quê đạm bạc mà đậm đà. Nghề làm tương không chỉ tạo sinh kế mà còn giữ gìn hương vị quê hương — sự mộc mạc, chân chất trong ẩm thực. Ngày nay, tương Bần là món quà quê được nhiều người tìm mua, góp phần quảng bá ẩm thực Hưng Yên.