Chùa Dâu, tên chữ là Diên Ứng tự, nằm ở xã Thanh Khương (Thuận Thành, Bắc Ninh), được coi là ngôi chùa cổ nhất Việt Nam với lịch sử gần 2.000 năm, là trung tâm Phật giáo đầu tiên của đất nước. Hằng năm, vào ngày 8 tháng 4 âm lịch — đúng dịp lễ Phật đản — lễ hội chùa Dâu được tổ chức long trọng, thu hút hàng vạn phật tử và du khách về dự lễ tại cái nôi của Phật giáo Việt Nam.
Cái nôi Phật giáo Việt Nam
Tương truyền, chùa Dâu được xây dựng từ thế kỷ thứ 2, là nơi các cao tăng Ấn Độ đầu tiên đến truyền bá Phật pháp vào Việt Nam. Nơi đây từng là trung tâm của thiền phái Dâu với các thiền sư nổi tiếng như Tì-ni-đa-lưu-chi. Chùa Dâu còn là trung tâm của tín ngưỡng thờ Tứ Pháp — bốn vị nữ thần Vân, Vũ, Lôi, Điện — sự kết hợp độc đáo giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt. Kiến trúc chùa mang đậm dấu ấn thời Lê – Nguyễn với tháp Hòa Phong cổ kính, tượng Phật bà nghìn mắt nghìn tay và nhiều di vật quý giá.
Lễ Phật đản tại ngôi chùa nghìn năm
Lễ hội chùa Dâu diễn ra đúng dịp lễ Phật đản — ngày kỷ niệm Đức Phật Thích Ca Mâu Ni đản sinh — nên mang ý nghĩa đặc biệt thiêng liêng. Các nghi thức tắm Phật, rước kiệu, tụng kinh, thuyết pháp được cử hành trang trọng với sự tham gia của chư tôn đức tăng ni và đông đảo phật tử. Đặc biệt, lễ rước kiệu Tứ Pháp với bốn kiệu tượng trưng cho bốn bà: Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện là nghi thức độc đáo chỉ có ở vùng Dâu, thể hiện sự hòa quyện giữa Phật giáo và tín ngưỡng bản địa.
Ngày hội của xứ Kinh Bắc
Lễ hội chùa Dâu không chỉ là sự kiện tôn giáo mà còn là ngày hội văn hóa lớn của xứ Kinh Bắc. Những làn điệu quan họ mượt mà vang lên khắp sân chùa, các trò chơi dân gian như đấu vật, cờ người, chọi gà thu hút đông đảo người tham gia. Du khách còn có dịp thăm các di tích trong quần thể như chùa Bút Tháp, chùa Phật Tích, đền Kinh Dương Vương — tạo thành hành trình khám phá vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi Phật giáo Việt Nam bắt đầu hình thành và phát triển rực rỡ.