Chùa Đọi, tên chữ là Diên Phúc tự, tọa lạc trên núi Đọi (Duy Tiên, Ninh Bình) — vùng đất Hà Nam cũ — là ngôi chùa có lịch sử hơn 900 năm từ thời Lý, được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Hằng năm, từ ngày 19 đến 21 tháng 3 âm lịch, lễ hội chùa Đọi được tổ chức long trọng, thu hút đông đảo phật tử và du khách về hành hương, chiêm bái ngôi chùa cổ kính giữa núi rừng.
Ngôi chùa thời Lý trên núi Đọi
Chùa Đọi được xây dựng từ năm 1054 thời vua Lý Thánh Tông, là một trong những ngôi chùa cổ nhất Việt Nam còn giữ được nhiều dấu tích kiến trúc thời Lý. Chùa nổi tiếng với tháp Sùng Thiện Diên Linh — ngôi tháp 13 tầng bằng đá được coi là kiệt tác kiến trúc thời Lý, dù nay chỉ còn phế tích nhưng vẫn thể hiện sự hoành tráng của công trình xưa. Chùa còn lưu giữ nhiều bia đá, tượng Phật cổ có giá trị nghệ thuật cao. Vị trí trên núi Đọi với cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp khiến chùa Đọi vừa là di tích lịch sử vừa là danh thắng của vùng đất Hà Nam.
Lễ hội đậm đà bản sắc
Lễ hội chùa Đọi diễn ra với các nghi thức rước kiệu, tế lễ, dâng hương trang trọng. Đoàn rước kiệu từ chân núi lên chùa trong tiếng trống chiêng vang dội, cờ lọng rực rỡ. Người dân địa phương và du khách thành kính lễ Phật, cầu bình an, may mắn. Đặc biệt, lễ hội còn có nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc của vùng Hà Nam như hát văn, hát chèo, đấu vật, cờ người, tạo nên không khí vui tươi, đầm ấm của ngày hội làng quê Bắc Bộ.
Giá trị di sản và du lịch
Với giá trị lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật đặc biệt, chùa Đọi là điểm đến quan trọng trong hành trình khám phá các di tích thời Lý của Việt Nam. Lễ hội chùa Đọi góp phần quảng bá hình ảnh Ninh Bình — vùng đất cố đô với bề dày lịch sử nghìn năm — đến với du khách. Trong những năm gần đây, lễ hội ngày càng được tổ chức quy mô, bài bản, kết hợp với phát triển du lịch tâm linh, sinh thái, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước về với vùng đất địa linh nhân kiệt này.