Chùa Tam Thanh ở thành phố Lạng Sơn là ngôi chùa độc đáo nằm trong hang đá tự nhiên của núi Tô Thị, nổi tiếng với pho tượng Phật A Di Đà được tạc trực tiếp vào vách đá. Hằng năm, vào ngày rằm tháng Giêng (15/1), hội chùa Tam Thanh được tổ chức — lễ hội đầu xuân quan trọng của tỉnh Lạng Sơn, thu hút đông đảo nhân dân và du khách về lễ Phật, khám phá hang động kỳ thú.
Ngôi chùa trong hang đá
Chùa Tam Thanh gồm ba hang động: hang Nhất Thanh, Nhị Thanh, Tam Thanh nằm trong lòng núi đá vôi. Trong hang Tam Thanh có pho tượng Phật A Di Đà cao hơn 2 mét được tạc vào vách đá từ thế kỷ 16, với nét mặt từ bi, an nhiên — kiệt tác của nghệ thuật điêu khắc đá Việt Nam. Các hang động với thạch nhũ lung linh, được bài trí tượng Phật, ban thờ, tạo nên không gian vừa huyền bí vừa linh thiêng. Quần thể chùa Tam Thanh cùng với núi Tô Thị, thành Nhà Mạc tạo thành cụm di tích, danh thắng nổi tiếng của xứ Lạng.
Lễ hội rằm tháng Giêng
Hội chùa Tam Thanh diễn ra đúng dịp rằm tháng Giêng — ngày lễ quan trọng trong Phật giáo và tín ngưỡng dân gian. Người dân Lạng Sơn có tục đi lễ chùa đầu năm để cầu bình an, và chùa Tam Thanh là điểm đến không thể thiếu. Các nghi thức lễ Phật, dâng hương, tụng kinh được cử hành trang trọng trong không gian hang động huyền ảo với ánh nến lung linh. Dòng người hành hương đông nghẹt từ sáng sớm đến tối muộn, mang theo lễ vật thành kính dâng lên cửa Phật.
Ngày hội của xứ Lạng
Phần hội của hội chùa Tam Thanh sôi nổi với các tiết mục văn nghệ mang đậm bản sắc các dân tộc xứ Lạng, các trò chơi dân gian và chợ xuân với đặc sản địa phương như bánh cuốn, phở chua, đào Thất Khê. Du khách về dự hội còn được thăm núi Tô Thị với truyền thuyết nàng Tô Thị chờ chồng hóa đá — biểu tượng cho lòng chung thủy của người phụ nữ Việt Nam. Lễ hội chùa Tam Thanh là sự kết hợp hài hòa giữa tâm linh Phật giáo và vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa của vùng đất biên cương Đông Bắc.