Cố đô Hoa Lư (Trường Yên, Hoa Lư, Ninh Bình) là kinh đô đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền Việt Nam — Đại Cồ Việt — dưới thời Đinh, Tiền Lê (thế kỷ 10). Hằng năm, từ ngày 8 đến 10 tháng 3 âm lịch, lễ hội Cố đô Hoa Lư được tổ chức để tưởng nhớ Đinh Tiên Hoàng và Lê Đại Hành, thu hút đông đảo nhân dân và du khách về với cội nguồn của nền độc lập dân tộc.
Kinh đô đá của Đại Cồ Việt
Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, lấy hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đặt quốc hiệu Đại Cồ Việt, đóng đô tại Hoa Lư. Vua Lê Đại Hành kế tiếp đã lãnh đạo quân dân đánh thắng giặc Tống, giữ vững nền độc lập. Cố đô Hoa Lư với địa thế hiểm trở “núi là thành, sông là hào” là chứng tích của thời kỳ dựng nước đầy gian khó. Đền thờ vua Đinh, đền thờ vua Lê với kiến trúc độc đáo, nhiều di vật quý giá là điểm đến tâm linh, lịch sử đặc biệt của vùng đất cố đô.
Lễ hội tưởng nhớ hai vị vua
Lễ hội Cố đô Hoa Lư mở đầu bằng lễ rước kiệu vua Đinh, vua Lê trang trọng từ đền ra sân lễ hội. Các nghi thức tế lễ được cử hành theo đúng nghi lễ cổ truyền với văn tế ca ngợi công đức của hai vị vua. Đặc biệt, lễ hội có màn diễn xướng “cờ lau tập trận” tái hiện tuổi thơ của Đinh Bộ Lĩnh — cậu bé chăn trâu lấy bông lau làm cờ, tập trận với lũ trẻ, ươm mầm chí lớn dựng nước. Người dân thành kính tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân đã có công thống nhất đất nước, mở ra kỷ nguyên độc lập.
Di sản cố đô và du lịch
Khu di tích Cố đô Hoa Lư ngày nay là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất của Ninh Bình, với đền vua Đinh, đền vua Lê, chùa Nhất Trụ, phủ Khống và cảnh quan núi non hùng vĩ. Lễ hội Cố đô Hoa Lư cùng với lễ hội Tràng An, lễ hội chùa Bái Đính tạo thành chuỗi lễ hội xuân đặc sắc của vùng đất cố đô. Du khách về dự hội còn được thăm quần thể danh thắng Tràng An — di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, tạo thành hành trình khám phá trọn vẹn về lịch sử, văn hóa và thiên nhiên của Ninh Bình.