Chùa Côn Sơn ở Chí Linh (Hải Phòng) — vùng đất Hải Dương cũ — gắn liền với tên tuổi của Nguyễn Trãi, vị anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới. Hằng năm, vào dịp rằm tháng Giêng, hội Côn Sơn mùa xuân được tổ chức (kéo dài khoảng 7 ngày), thu hút đông đảo nhân dân và du khách về tưởng nhớ bậc vĩ nhân, đồng thời lễ Phật đầu xuân giữa khung cảnh non nước hữu tình.
Nguyễn Trãi và Côn Sơn
Nguyễn Trãi (1380–1442) là nhà chính trị, quân sự, văn hóa kiệt xuất, người đã cùng Lê Lợi lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Lam Sơn giành độc lập, viết nên áng thiên cổ hùng văn “Bình Ngô đại cáo”. Sau khi về hưu, ông về ẩn tại Côn Sơn, làm bạn với thiên nhiên, sáng tác thơ văn. Chùa Côn Sơn với lịch sử từ thời Trần, gắn với các thiền sư Pháp Loa, Huyền Quang của thiền phái Trúc Lâm, là nơi Nguyễn Trãi thường lui tới. Quần thể di tích gồm chùa Côn Sơn, đền thờ Nguyễn Trãi, suối Côn Sơn, núi Ngũ Nhạc với cảnh quan “núi cao, suối trong” tuyệt đẹp.
Lễ hội tưởng nhớ bậc vĩ nhân
Hội Côn Sơn mùa xuân là dịp để nhân dân tưởng nhớ công lao của Nguyễn Trãi — người đã có công lớn trong sự nghiệp giành độc lập và xây dựng đất nước. Lễ dâng hương, tưởng niệm được cử hành trang trọng tại đền thờ Nguyễn Trãi. Đặc biệt, lễ hội có các hoạt động văn hóa như thi thơ, bình thơ, cờ người — những sinh hoạt tao nhã thể hiện truyền thống văn hiến của dân tộc. Du khách lễ Phật tại chùa Côn Sơn, cầu cho một năm mới an lành, đồng thời tìm hiểu về cuộc đời, sự nghiệp của bậc danh nhân.
Non nước Côn Sơn
Côn Sơn được Nguyễn Trãi ca ngợi trong thơ với vẻ đẹp “núi non, suối nước” hữu tình. Suối Côn Sơn với dòng nước trong vắt chảy qua những tảng đá, rừng thông xanh mát tạo nên khung cảnh thơ mộng. Lễ hội mùa xuân Côn Sơn cùng với lễ hội mùa thu Kiếp Bạc tạo thành chuỗi lễ hội lớn của cụm di tích Côn Sơn – Kiếp Bạc. Về dự hội, du khách được hòa mình vào thiên nhiên tươi đẹp, tìm hiểu lịch sử, văn hóa và thêm tự hào về truyền thống văn hiến của dân tộc Việt Nam.