Đền Tranh ở Ninh Giang (Hải Phòng) — vùng đất Hải Dương cũ — là nơi thờ Chu Văn An, bậc thầy muôn đời của nền giáo dục Việt Nam. Hằng năm, vào ngày 14 tháng 2 âm lịch, hội đền Tranh được tổ chức để tưởng nhớ vị nhà giáo, nhà nho yêu nước, thu hút đông đảo nhân dân, học sinh, sinh viên về dự lễ, tỏ lòng tôn kính với bậc thầy của dân tộc.
Chu Văn An — bậc thầy muôn đời
Chu Văn An (1292–1370) là nhà giáo, nhà nho nổi tiếng thời Trần, từng làm Tư nghiệp Quốc Tử Giám — chức vụ cao nhất của nền giáo dục phong kiến. Ông nổi tiếng thanh liêm, chính trực, dám dâng “thất trảm sớ” xin vua chém 7 gian thần. Khi không được chấp thuận, ông từ quan về ẩn tại núi Phượng Hoàng (Chí Linh), mở trường dạy học, đào tạo nhiều nhân tài cho đất nước. Tấm gương đạo đức, khí tiết của ông được người đời ca ngợi, tôn làm “bậc thầy muôn đời”. Đền Tranh được xây dựng để thờ phụng ông, là điểm đến tâm linh, văn hóa đặc biệt của vùng đất Hải Dương.
Lễ hội tôn vinh nhà giáo
Hội đền Tranh là dịp để nhân dân, đặc biệt là các thế hệ học trò, tưởng nhớ công lao của Chu Văn An đối với nền giáo dục nước nhà. Lễ dâng hương, tế lễ được cử hành trang trọng với sự tham gia của các thầy cô giáo, học sinh, sinh viên. Đặc biệt, lễ hội có các hoạt động khuyến học, tôn vinh những học sinh, sinh viên xuất sắc — nét đẹp văn hóa thể hiện truyền thống “tôn sư trọng đạo” của dân tộc. Nhiều gia đình đưa con em đến đền cầu mong học hành đỗ đạt, noi gương sáng của bậc tiền nhân.
Truyền thống hiếu học
Hải Dương là vùng đất có truyền thống hiếu học lâu đời với nhiều danh nhân văn hóa như Nguyễn Trãi, Chu Văn An, Tuệ Tĩnh. Hội đền Tranh cùng với hội Côn Sơn, lễ hội Kiếp Bạc tạo thành chuỗi di sản văn hóa, giáo dục đặc sắc của vùng đất này. Lễ hội không chỉ là dịp tưởng nhớ quá khứ mà còn là nơi giáo dục thế hệ trẻ về đạo lý làm người, về tinh thần hiếu học, về khí tiết của kẻ sĩ. Trong xã hội hiện đại, những giá trị mà Chu Văn An để lại — trung thực, chính trực, tận tâm với sự nghiệp giáo dục — vẫn còn nguyên ý nghĩa thời sự.