Đền Trúc ở Thi Sơn (Kim Bảng, Ninh Bình) — vùng đất Hà Nam cũ — là nơi thờ Lý Thường Kiệt, vị danh tướng lẫy lừng thời Lý, tác giả của áng thiên cổ hùng văn “Nam quốc sơn hà”. Hằng năm, từ ngày 1 đến 6 tháng 2 âm lịch, lễ hội đền Trúc được tổ chức với nghi thức hát Dậm độc đáo của Quyển Sơn, thu hút đông đảo nhân dân và du khách về dự hội đầu xuân.
Lý Thường Kiệt — danh tướng thời Lý
Lý Thường Kiệt (1019–1105) là vị tướng tài ba của triều Lý, người đã chỉ huy cuộc tấn công phủ đầu vào Ung Châu, Khâm Châu, Liêm Châu của nhà Tống (1075), rồi lãnh đạo quân dân đánh tan 30 vạn quân Tống xâm lược (1077). Ông là tác giả của bài thơ “Nam quốc sơn hà” — bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Đền Trúc được xây dựng để thờ phụng ông tại quê hương, là điểm đến tâm linh, lịch sử đặc biệt của vùng đất Kim Bảng.
Hát Dậm Quyển Sơn
Nét độc đáo nhất của lễ hội đền Trúc là nghi thức hát Dậm — loại hình diễn xướng dân gian đặc sắc của vùng Quyển Sơn, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Hát Dậm với những làn điệu, điệu múa độc đáo tái hiện cuộc đời, chiến công của Lý Thường Kiệt và các sự tích lịch sử. Trong những ngày hội, các nghệ nhân dân gian biểu diễn hát Dậm phục vụ du khách, tạo nên không gian văn hóa đặc sắc không nơi nào có được.
Tưởng nhớ bậc anh hùng
Lễ hội đền Trúc là dịp để nhân dân tưởng nhớ công lao của Lý Thường Kiệt — vị tướng đã có công lớn trong việc bảo vệ nền độc lập của Đại Việt. Lễ rước kiệu, tế lễ được cử hành trang trọng với sự tham gia của đông đảo nhân dân. Người dân thành kính dâng hương, cầu mong đất nước thái bình, học tập tấm gương yêu nước, tài đức của ông. Lễ hội góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của di tích và loại hình nghệ thuật hát Dậm, giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống lịch sử vẻ vang của dân tộc.