Lễ hội Gầu Tào là lễ hội truyền thống quan trọng nhất của đồng bào Mông ở Sa Pa (Lào Cai), được tổ chức vào những ngày đầu xuân để cầu phúc, cầu may cho cả năm. Hằng năm, từ ngày 2 đến 5 tháng Giêng, đồng bào Mông từ các bản làng tụ họp về khu vực tổ chức lễ hội trong trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu, tạo nên ngày hội đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc.
Nghi lễ cầu phúc của người Mông
Gầu Tào trong tiếng Mông có nghĩa là “lễ cầu phúc”. Lễ hội do một gia đình có uy tín trong cộng đồng đứng ra tổ chức, với cây nêu cao được dựng lên làm trung tâm. Thầy cúng thực hiện các nghi thức cúng thần linh, cầu mong cho gia đình, dòng họ và cả cộng đồng được khỏe mạnh, mùa màng bội thu, con cháu đầy đàn. Những gia đình hiếm muộn thường đến lễ hội để cầu con với niềm tin thành kính. Nghi lễ Gầu Tào thể hiện đời sống tâm linh phong phú và khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc của đồng bào Mông.
Ngày hội văn hóa Mông
Lễ hội Gầu Tào không chỉ là nghi lễ tâm linh mà còn là ngày hội văn hóa lớn của đồng bào Mông. Tiếng khèn Mông du dương, réo rắt vang lên khắp núi rừng — nhạc cụ linh hồn của người Mông. Các chàng trai, cô gái trong trang phục thổ cẩm sặc sỡ tham gia ném pao — trò chơi truyền thống để tìm bạn tình, thi hát đối đáp với những câu hát giao duyên tình tứ. Các trò chơi như đánh quay, kéo co, đẩy gậy cũng thu hút đông đảo người tham gia.
Bản sắc văn hóa Tây Bắc
Lễ hội Gầu Tào đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, là niềm tự hào của đồng bào Mông và của tỉnh Lào Cai. Lễ hội thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến tìm hiểu, trải nghiệm văn hóa Mông. Du khách được hòa mình vào không khí lễ hội, thưởng thức ẩm thực Mông như thắng cố, mèn mén, rượu ngô và mua sắm những sản phẩm thổ cẩm độc đáo. Lễ hội góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Mông, phát triển du lịch cộng đồng, nâng cao đời sống của đồng bào vùng cao.