Xíp Xí trong tiếng Thái có nghĩa là “mười bốn” — Tết Xíp Xí là ngày tết truyền thống quan trọng của đồng bào Thái trắng ở Sơn La, được tổ chức vào ngày 14 tháng 7 âm lịch hàng năm. Đây là dịp để các gia đình đoàn viên, tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong bình an, là nét đẹp văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái vùng Tây Bắc.
Ngày tết của người Thái trắng
Đối với đồng bào Thái trắng, Tết Xíp Xí có ý nghĩa quan trọng như Tết Nguyên đán của người Kinh. Vào ngày này, dù đi làm ăn xa đến đâu, các thành viên trong gia đình cũng cố gắng trở về quê hương để đoàn tụ. Các gia đình dọn dẹp nhà cửa, chuẩn bị mâm cỗ thịnh soạn với những món ăn truyền thống như xôi nếp, gà luộc, thịt trâu, cá suối để cúng tổ tiên. Mâm cỗ cúng thể hiện lòng thành kính, biết ơn đối với ông bà, cha mẹ và cầu mong tổ tiên phù hộ cho con cháu.
Nghi lễ tưởng nhớ tổ tiên
Trong ngày Tết Xíp Xí, mỗi gia đình đều làm lễ cúng tổ tiên trang trọng. Chủ nhà thắp hương, khấn vái, báo cáo với tổ tiên về những việc đã làm trong năm, cầu mong tổ tiên phù hộ cho gia đình mạnh khỏe, làm ăn phát đạt, con cháu học hành tiến bộ. Sau lễ cúng, cả gia đình quây quần bên mâm cỗ đoàn viên trong không khí ấm cúng, thân tình. Những người cao tuổi kể cho con cháu nghe những câu chuyện về gia đình, dòng họ, về truyền thống của dân tộc.
Nét đẹp văn hóa đoàn viên
Tết Xíp Xí không chỉ là ngày lễ tâm linh mà còn là ngày hội văn hóa của cộng đồng với các hoạt động múa xòe, hát khắp — những làn điệu dân ca đặc sắc của người Thái, các trò chơi dân gian như ném còn, tó má lẹ. Du khách có dịp đến Sơn La vào ngày này sẽ được trải nghiệm không khí đoàn viên ấm áp, thưởng thức ẩm thực Thái và tìm hiểu về văn hóa của đồng bào Thái trắng. Tết Xíp Xí là minh chứng cho sự đa dạng văn hóa của các dân tộc Việt Nam, nơi mỗi dân tộc đều có những ngày lễ, tết mang đậm bản sắc riêng.