Yên Thế (Bắc Ninh) — vùng đất Bắc Giang cũ — là quê hương của cuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884–1913), cuộc đấu tranh vũ trang kéo dài gần 30 năm chống thực dân Pháp do anh hùng Hoàng Hoa Thám lãnh đạo. Hằng năm, từ ngày 15 đến 17 tháng 3 dương lịch, lễ hội Hoàng Hoa Thám được tổ chức để kỷ niệm cuộc khởi nghĩa và tưởng nhớ người anh hùng áo vải, thu hút đông đảo nhân dân và du khách về dự lễ tại khu di tích lịch sử đặc biệt này.
Cuộc khởi nghĩa Yên Thế
Hoàng Hoa Thám tên thật là Trương Nghĩa Hòa, người dân tộc Tày, xuất thân nghèo khó. Ông đã lãnh đạo nghĩa quân Yên Thế chiến đấu kiên cường chống thực dân Pháp suốt gần 30 năm, từ 1884 đến 1913, gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề. Với tài thao lược, ông đã xây dựng căn cứ địa vững chắc ở Yên Thế, nhiều lần đánh bại các cuộc càn quét của quân Pháp. Cuộc khởi nghĩa Yên Thế là một trong những phong trào đấu tranh tiêu biểu của nhân dân Việt Nam cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh bất khuất của dân tộc.
Lễ hội tưởng nhớ anh hùng
Lễ hội Hoàng Hoa Thám diễn ra với lễ dâng hương, tưởng niệm anh hùng Hoàng Hoa Thám và các nghĩa sĩ Yên Thế tại đền thờ. Các màn diễn xướng tái hiện cuộc khởi nghĩa với cảnh nghĩa quân luyện tập, chiến đấu được dàn dựng công phu, mang lại không khí hào hùng. Người dân thành kính tưởng nhớ công lao của người anh hùng đã hy sinh vì độc lập dân tộc. Lễ hội cũng là dịp để giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống yêu nước, tinh thần đấu tranh kiên cường của cha ông.
Di tích lịch sử cách mạng
Khu di tích Hoàng Hoa Thám với đền thờ, nhà trưng bày hiện vật, các địa điểm căn cứ xưa là điểm đến lịch sử, văn hóa quan trọng của Bắc Ninh. Du khách về dự lễ hội còn được thăm chùa Vĩnh Nghiêm, đền Suối Mỡ và khám phá vùng đất Yên Thế với những đồi vải thiều bạt ngàn. Lễ hội Hoàng Hoa Thám góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của di tích lịch sử cách mạng, giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch của địa phương.