Tây Thiên (Tam Đảo, Phú Thọ) — vùng đất Vĩnh Phúc cũ — là một trong những trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu lớn nhất miền Bắc, nơi thờ Quốc Mẫu Tây Thiên Lăng Thị Tiêu. Hằng năm, vào ngày 15 tháng 2 âm lịch, hội Tây Thiên được tổ chức long trọng, thu hút hàng vạn tín đồ và du khách về hành hương, tưởng nhớ bậc Quốc Mẫu có công lớn với đất nước.
Quốc Mẫu Tây Thiên và truyền thuyết
Tương truyền, Lăng Thị Tiêu là người con gái tài sắc, được vua Hùng Duệ Vương kén làm vợ. Bà có công giúp vua đánh giặc, giữ nước, sau khi qua đời được phong làm Quốc Mẫu Tây Thiên, được nhân dân tôn thờ. Khu di tích Tây Thiên gồm đền Thượng, đền Thõng, chùa Tây Thiên nằm giữa núi rừng Tam Đảo hùng vĩ, với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Đền Thượng trên đỉnh núi là nơi thờ chính Quốc Mẫu, du khách phải leo qua hàng nghìn bậc đá hoặc đi cáp treo mới đến được — hành trình thể hiện lòng thành kính của người hành hương.
Trung tâm thờ Mẫu của miền Bắc
Hội Tây Thiên là một trong những lễ hội thờ Mẫu lớn nhất miền Bắc, bên cạnh hội Phủ Dầy (Nam Định cũ) và hội Phủ Tây Hồ (Hà Nội). Trong ngày hội, các nghi thức dâng hương, tế lễ được cử hành trang trọng tại đền Thượng. Các thanh đồng thực hành hầu đồng với những giá hầu tái hiện các vị thánh trong hệ thống Tứ phủ, trong tiếng hát văn du dương. Không khí lễ hội vừa linh thiêng vừa sôi động, thể hiện sức sống mãnh liệt của tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống tâm linh người Việt.
Hành hương giữa đại ngàn Tam Đảo
Về dự hội Tây Thiên, du khách không chỉ được tham dự các nghi lễ tâm linh mà còn được hòa mình vào thiên nhiên hùng vĩ của dãy Tam Đảo với rừng nguyên sinh, thác nước, suối trong. Chùa Tây Thiên với kiến trúc hiện đại, tượng Phật lớn là điểm đến mới thu hút du khách. Lễ hội Tây Thiên là sự kết hợp hài hòa giữa tâm linh và du lịch sinh thái, góp phần quảng bá hình ảnh Phú Thọ — vùng đất cội nguồn của dân tộc — đến với du khách trong và ngoài nước.