Lễ Vu Lan vào ngày rằm tháng 7 âm lịch hàng năm là một trong những ngày lễ quan trọng nhất của Phật giáo và trong đời sống tâm linh người Việt, được gọi là mùa báo hiếu. Trong ngày này, mỗi người con tưởng nhớ công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ, bày tỏ lòng hiếu thảo qua nghi thức cài bông hồng lên áo — bông hồng đỏ cho những ai còn cha mẹ, bông hồng trắng cho những ai đã mất cha mẹ.
Sự tích Mục Kiền Liên cứu mẹ
Lễ Vu Lan bắt nguồn từ sự tích Bồ tát Mục Kiền Liên — đệ tử của Đức Phật, người đã dùng thần thông tìm mẹ bị đọa địa ngục và nhờ sức chú nguyện của chư tăng mà cứu được mẹ. Câu chuyện cảm động về lòng hiếu thảo đã trở thành biểu tượng cho đạo lý báo hiếu trong Phật giáo. Tại Việt Nam, lễ Vu Lan được tổ chức long trọng tại các chùa với các nghi thức tụng kinh, cúng dường, phóng sinh, cầu siêu cho cha mẹ, tổ tiên.
Bông hồng cài áo
Nghi thức cài bông hồng trong lễ Vu Lan do Thiền sư Thích Nhất Hạnh khởi xướng đã trở thành nét đẹp văn hóa được nhiều người hưởng ứng. Bông hồng đỏ thắm trên ngực áo là niềm hạnh phúc, tự hào của những người còn cha mẹ; bông hồng trắng là nỗi nhớ thương, tiếc nuối của những người đã mất đấng sinh thành. Nghi thức giản dị mà sâu sắc này nhắc nhở mỗi người về công ơn cha mẹ, về trách nhiệm báo hiếu khi còn có thể, đừng để đến khi “muộn màng” mới hối tiếc.
Mùa báo hiếu
Tháng 7 âm lịch được gọi là mùa báo hiếu với nhiều hoạt động ý nghĩa: con cháu về thăm cha mẹ, tặng quà, chăm sóc; các chùa tổ chức lễ cầu an, cầu siêu; nhiều người ăn chay, làm việc thiện để hồi hướng công đức cho cha mẹ. Bên cạnh đó còn có lễ cúng cô hồn — cúng cho những vong hồn không nơi nương tựa, thể hiện lòng từ bi của đạo Phật. Lễ Vu Lan là dịp để mỗi người lắng lại, suy ngẫm về tình cảm gia đình, về đạo lý làm con, góp phần gìn giữ những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.