Tết Hàn Thực vào ngày mùng 3 tháng 3 âm lịch hàng năm là ngày tết đặc trưng của người Việt với món bánh trôi, bánh chay truyền thống. “Hàn Thực” có nghĩa là “thức ăn lạnh” — trong ngày này, các gia đình làm bánh trôi, bánh chay để cúng tổ tiên, thể hiện lòng thành kính và gìn giữ nét đẹp ẩm thực dân tộc.
Nguồn gốc Tết Hàn Thực
Tết Hàn Thực có nguồn gốc từ Trung Quốc gắn với câu chuyện về Giới Tử Thôi thời Xuân Thu, nhưng khi du nhập vào Việt Nam đã được Việt hóa hoàn toàn. Người Việt không còn giữ tục kiêng lửa, ăn đồ lạnh mà biến ngày này thành ngày tết bánh trôi, bánh chay — những món bánh dân gian mộc mạc, ngọt ngào. Bánh trôi với viên bột nếp trắng muốt, nhân đường phên ngọt lịm; bánh chay với nhân đậu xanh thanh mát đã trở thành biểu tượng ẩm thực không thể thiếu của ngày Tết này.
Nét đẹp sum họp gia đình
Trong ngày Tết Hàn Thực, các bà, các mẹ cùng con cháu quây quần nặn bánh trôi, bánh chay — không khí đầm ấm, vui vẻ của gia đình Việt. Những đĩa bánh trắng muốt, điểm xuyết vừng đen được dâng lên bàn thờ tổ tiên với lòng thành kính, sau đó cả nhà cùng nhau thưởng thức. Đây là dịp để các thế hệ trong gia đình gần gũi nhau hơn, để trẻ em hiểu về truyền thống, về món ăn dân tộc. Nhiều trường học còn tổ chức cho học sinh trải nghiệm làm bánh, giáo dục về văn hóa truyền thống.
Giữ gìn ẩm thực dân tộc
Tết Hàn Thực là một trong những ngày lễ thể hiện rõ nét văn hóa ẩm thực Việt Nam — mộc mạc, tinh tế mà đậm đà. Trong đời sống hiện đại bận rộn, việc gìn giữ những ngày tết truyền thống như Tết Hàn Thực có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Mỗi chiếc bánh trôi, bánh chay không chỉ là món ăn mà còn là tình cảm gia đình, là ký ức tuổi thơ, là sợi dây kết nối các thế hệ người Việt với nhau và với cội nguồn văn hóa của dân tộc.