Ánh Hoa tên thật Nguyễn Thị Hoa, sinh ngày 2 tháng 5 năm 1941 tại Mỏ Cày, Bến Tre — chào đời ngay trên chiếc ghe bầu của đoàn Tỷ Phượng, trong một gia đình mà ông bà ngoại là nghệ sĩ hát bội, cha mẹ là cặp nghệ sĩ cải lương Văn Danh – Ánh Nguyệt. Đúng nghĩa "con nhà nòi", bà lớn lên giữa tiếng đờn, tiếng trống và những bãi hát miền sông nước, để rồi dành cả cuộc đời cho sân khấu cải lương và màn ảnh Việt.
Đào chính năm 15 tuổi
Năm 7 tuổi, Ánh Hoa lần đầu bước lên sân khấu với vai giả trai Na Tra trong vở Na Tra lóc thịt của gánh Tỷ Phượng. Đến năm 15 tuổi, bà đã trở thành đào chính hội tụ cả thanh lẫn sắc. Năm 16 tuổi, bà kết duyên cùng nghệ sĩ Minh Chí — người được mệnh danh "Vua Xàng Xê" — và từ đó bắt đầu nghiệp làm bầu gánh, dìu dắt gánh hát Minh Chí đi khắp nơi biểu diễn phục vụ khán giả.
Từ sân khấu đến màn ảnh
Trên sân khấu cải lương, khán giả nhớ đến Ánh Hoa qua những vai người mẹ, người bà hiền từ như nhũ mẫu trong Thái hậu Dương Vân Nga hay bà lão trong Kiều Nguyệt Nga. Sau năm 1975, bà cộng tác với Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang. Khi sân khấu khủng hoảng, bà chuyển sang điện ảnh và trở thành gương mặt quen thuộc trong hàng trăm vai bà lão nghèo qua các phim Người tình, Mùi đu đủ xanh, Mùa len trâu, Xóm nước đen, Giao thời, Người đẹp Tây Đô, Đồng tiền xương máu. Công chúng ưu ái gọi bà là "người nghệ sĩ nghèo nhất màn ảnh Việt".
Cuộc đời truân chuyên
Đằng sau ánh đèn là cuộc đời nhiều biến cố: chồng mất sớm, bốn người con lần lượt qua đời vì bệnh tim, tuổi xế chiều bà sống lặng lẽ tại quận 7, TP.HCM. Bà từ trần lúc 12 giờ 15 phút ngày 1 tháng 11 năm 2020 tại Bệnh viện Tân Hưng vì tai biến mạch máu não, hưởng thọ 79 tuổi. Hơn 70 năm cống hiến (1948–2020), Ánh Hoa để lại hình ảnh người nghệ sĩ tận tụy, cả đời hóa thân vào những số phận nghèo khổ để lấy nước mắt khán giả.