Văn Chung

Nghệ sĩ cải lương · Sáng Đèn — Bách khoa văn hóa truyền thống Việt Nam

Nghệ danhVăn Chung
Tên thậtQuách Văn Chung
Năm sinh1928 (21/9/1928 – 22/1/2018)
Quê quánChợ Lớn, Sài Gòn
Đoàn hát gắn bóBan Việt Nam Cổ nhạc Đoàn (Đài Pháp Á), Đoàn Việt kịch Năm Châu, Thanh Minh, Kim Chưởng, Dạ Lý Hương
Vai diễn tiêu biểuCác vai hề trong Tiền rừng bạc biển, Gái bán bar (vai ông phán); các bản vọng cổ hài Nụ cười dê
Danh hiệuDanh hài với biệt danh Hề Té (không có danh hiệu NSND/NSƯT được ghi nhận)

Văn Chung là một trong những danh hài nổi tiếng nhất của sân khấu Sài Gòn trước năm 1975, được khán giả yêu mến gọi là Hề Té. Tên thật Quách Văn Chung, sinh ngày 21 tháng 9 năm 1928 tại Chợ Lớn. Năm 1948, ông học cổ nhạc với Bảy Quới và được giới thiệu vào Ban Việt Nam Cổ nhạc Đoàn của Đài phát thanh Pháp Á, hát chung với Thanh Hương và được khán giả chú ý. Ít ai biết rằng trước khi thành danh hài, ông từng là một danh ca vọng cổ của các đài phát thanh và hãng đĩa Asia, Pathé, Hồng Hoa.

Từ kép hát đến Hề Té

Năm 1952, Văn Chung kết hôn với đệ nhất đào thương Thanh Hương, con gái của soạn giả Nguyễn Thành Châu (Năm Châu), rồi vào Đoàn Việt kịch Năm Châu của cha vợ. Năm 1955, vợ chồng ông gia nhập đoàn Thanh Minh, được báo giới đánh giá cao; năm 1957 vào đoàn Kim Chưởng, nổi danh với vở Nhặt cánh hoa rơi. Năm 1960, hai vợ chồng tách ra lập gánh Thanh Hương – Văn Chung, đến năm 1961 ông ly dị vợ và gia nhập đoàn Dạ Lý Hương. Tại đây, từ giữa thập niên 1960, ông chuyển hẳn sang diễn hề với vở Tiền rừng bạc biển, mở ra giai đoạn rực rỡ nhất sự nghiệp.

Tiếng cười be he

Biệt danh Hề Té ra đời từ một tình huống sân khấu đầy duyên: trong vở Tiền rừng bạc biển, khi ông ngâm thơ tặng hoa cho Bạch Tuyết, bạn diễn Hùng Cường xen vào nói Be He kéo dài như tiếng dê kêu, ông giả bộ giật mình nhảy lên té xuống một cái rầm khiến khán giả cười nghiêng ngả. Từ đó tiếng cười be he trở thành nhãn hiệu của Văn Chung, và ông luôn tìm dịp té trên sân khấu để lấy tiếng cười. Ông còn được gọi là Hề dê, là vua của dòng vọng cổ hài với các bản Nụ cười dê nổi tiếng. Ông cũng thành công ở điện ảnh với các phim Lệnh Bà Xã, Triệu Phú Bất Đắc Dĩ, Con Ma Nhà Họ Hứa.

Những năm cuối đời

Năm 1992, gia đình ông sang Hoa Kỳ định cư tại Westminster, California, ông tiếp tục hợp tác với Trung tâm Vân Sơn trong các vở hài. Ông từ trần ngày 22 tháng 1 năm 2018 tại California, hưởng thọ 89 tuổi. Cần lưu ý: không có bằng chứng ông được phong danh hiệu NSND hay NSƯT, nên các trang viết về ông chỉ ghi nhận ông là danh hài Hề Té. Di sản ông để lại là tiếng cười sảng khoái của một thời vàng son sân khấu Sài Gòn.