Kim Cương là một trong những tượng đài lớn của sân khấu miền Nam, được mệnh danh là Kỳ nữ. Tên thật Nguyễn Thị Kim Cương, sinh ngày 25 tháng 1 năm 1937 tại Sài Gòn, bà là con gái của ông bầu Nguyễn Ngọc Cương và NSND Bảy Nam, trong một gia đình nối tiếp hoạt động sân khấu từ hát bội, cải lương đến kịch nói. Bà lên sân khấu từ khi mới lọt lòng: có nguồn ghi bà mới 18 ngày tuổi đã được quấn khăn lông đưa ra sân khấu trong vai con của Quan Âm Thị Kính. Lớn lên, bà được dì Năm Phỉ nuôi dưỡng và dạy nghề trong những lúc mẹ đi lưu diễn.
Từ cô bé sân khấu đến Kỳ nữ
Năm 9 tuổi, Kim Cương rời sân khấu để học ở trường dòng. Mùa hè năm 1954, bà trở lại đoàn với các vở Nụ cười sơn cước, Giai nhân và ác quỷ, Phấn hậu cung. Vai A Liễu trong Giai nhân và ác quỷ giúp bà được chú ý, và ký giả Nguyễn Ang Ca của báo Tiếng Dội đã đặt cho bà biệt danh Kỳ nữ. Sau đó bà tham gia Phụng Nghi Đình, Lan và Điệp, Xử án Bàng Quý Phi, khẳng định vị trí đào chánh hàng đầu với lối diễn giàu cảm xúc, ảnh hưởng đến nhiều thế hệ nghệ sĩ kế tiếp.
Những vai diễn để đời
Với nghiệp diễn, Kim Cương để lại nhiều vai nổi tiếng: cô Diệu trong Lá sầu riêng, Trà Hoa Nữ trong Trà Hoa Nữ, Điêu Thuyền trong Phụng Nghi Đình, Lý cổ cò trong Nụ hôn đầu xuân, cùng các vở Dưới hai màu áo, Sắc hoa màu nhớ, Nhân danh công lý. Bà còn là người tiên phong đưa nghệ sĩ cải lương đến với điện ảnh, đóng liên tiếp hai phim cổ tích Quả dưa đỏ, Phạm Công – Cúc Hoa và hơn 50 bộ phim sau đó. Bà cũng là người lên tiếng trong lễ tang NSƯT Út Bạch Lan và tích cực làm từ thiện, từng tự bỏ tiền mua chín chiếc tivi cho khu dưỡng lão nghệ sĩ mới.
Danh hiệu và tấm lòng
Kim Cương được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân. Giã từ sân khấu đã lâu, bà dồn sức cho công việc xã hội với cương vị Phó Chủ tịch Hội Bảo trợ người tàn tật TP.HCM, vận động quyên góp cứu trợ bão lụt, giúp người tàn tật và trẻ mồ côi. Cuộc đời bà là minh chứng đẹp: đời nghệ sĩ chịu nhiều thiệt thòi, nhưng được khán giả và xã hội trân trọng, yêu thương chính là niềm hạnh phúc lớn lao nhất.