Ba Vân, tên thật Lê Long Vân, sinh ngày 3 tháng 5 năm 1908 tại làng An Bình Đông, xã An Đức, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre, mất ngày 24 tháng 8 năm 1988, là một trong những cây đại thụ của nghệ thuật sân khấu cải lương, cùng thời với Phùng Há, Bảy Nhiêu, Năm Châu, Tám Danh và Ba Du. Ông được gọi là một trong những "quái kiệt" về hài của sân khấu miền Nam — bậc thầy của khả năng diễn hài với lối diễn xuất đa dạng, tài tình qua các dạng vai hề, lão, độc, văn, võ. Năm 1984, ông được phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân trong đợt đầu tiên.
Cậu bé học nhạc và những gánh hát đầu đời
Sinh ra trong một gia đình đông anh em, từ nhỏ Ba Vân đã được cha mẹ mời thầy về dạy nhạc. Ông học đánh trống, đánh đồ ngang, chọi bạc, đàn tranh và đàn kìm; nhờ chất giọng thanh, trong nên được thầy chú ý dạy thêm ca hát. Năm 1917, mới 9 tuổi, ông đã đi hát cho các đám tiệc trong làng. Năm 1920, ông theo nhóm hát Kiều Vân Tiên, rồi lần lượt gia nhập các gánh Tái Đồng Ban, Tân Hí, Đồng Thinh, Nghĩa Hiệp Ban. Từ năm 1927 đến 1929, ông gia nhập gánh Quảng Lạc ở Hà Nội — mở đầu cho 7 lần lưu diễn miền Bắc từ năm 1927 đến 1950, một kỷ lục hiếm có thời ấy.
Thời hoàng kim ở Đại Phước Cương
Trong những năm 1937–1939, tài năng của Ba Vân bắt đầu nở rộ khi ông gia nhập gánh Đại Phước Cương ra mắt ở Hà Nội. Từ năm 1950 đến 1975, ông sống ở Sài Gòn, tiếp tục đóng góp cho sân khấu cải lương miền Nam. Những vở diễn thành công của ông gồm "Men rượu hương tình", "Vó ngựa truy phong", "Khi người điên biết yêu" và "Người ven đô". Ông còn tham gia điện ảnh với các phim "Lan và Điệp" (1973), "Con ma nhà họ Hứa" (1973), "Sợ vợ mới anh hùng" (1974) và "Năm vua hề về làng" (1975).
Di sản của một quái kiệt
Sau năm 1975, Ba Vân tiếp tục hoạt động nghệ thuật sôi nổi; lần lưu diễn thứ tám của ông ở Hà Nội là vào năm 1977, khi đoàn Sài Gòn được mời ra thủ đô tham gia hội diễn mừng đất nước thống nhất. Ông qua đời tại TP. Hồ Chí Minh ngày 24 tháng 8 năm 1988, được an táng tại Nghĩa trang Chùa Nghệ sĩ. Với tài năng diễn hài thiên bẩm và khả năng hóa thân đa dạng, Ba Vân mãi là một trong những tượng đài của sân khấu hài cải lương Việt Nam.