Minh Tơ, tên thật Nguyễn Văn Tơ, sinh năm 1922 tại xã Long Điền (Sài Gòn — Gia Định), mất năm 1984, là kép hát bội — cải lương tuồng cổ lừng danh và là người đặt nền móng cho gia tộc nghệ thuật Minh Tơ nổi tiếng. Ông là con trai của Bầu Thắng — ông bầu gánh hát bội có tiếng, nên từ nhỏ đã được sống trong không khí sân khấu và sớm bộc lộ năng khiếu với các vai kép võ. Cả cuộc đời ông gắn liền với tuồng cổ và hát bội pha cải lương, để lại một di sản đồ sộ cho nhiều thế hệ học trò.
Kép hát bội xuất sắc nhất Sài Gòn
Minh Tơ nổi danh qua hàng loạt vai kép võ mặt trắng, mặt rằn để đời như Lã Bố, Dương Tôn Bảo, Quan Công, Hoàng Phi Hổ — những vai đòi hỏi vừa có võ nghệ, vừa có giọng ca và thần thái oai phong. Ông được đánh giá là một trong những kép hát bội xuất sắc nhất Sài Gòn trong giai đoạn 1940–1970, thời kỳ hoàng kim của sân khấu tuồng cổ Nam Bộ. Tên tuổi của ông gắn liền với đoàn Khánh Hồng — Minh Tơ, một trong những đại bang tuồng cổ được khán giả mến mộ nhất.
Đồng ấu Minh Tơ và người thầy của bao thế hệ
Từ năm 1959 đến 1961, Minh Tơ lập nhóm Đồng ấu Minh Tơ để đào tạo con em trong gia đình và những đứa trẻ có năng khiếu theo nghiệp tuồng cổ. Ông là thầy của hàng loạt nghệ sĩ thành danh sau này như NSND Thanh Tòng, Thanh Thế, Bo Bo Hoàng, Xuân Yến — những người tiếp tục đưa tuồng cổ đến với khán giả nhiều thế hệ. Ông kết hôn với bà Bảy Sự, cũng là đào hát, và có các con đều thành danh trong lĩnh vực cải lương, hồ quảng như Xuân Yến, Thanh Tòng, Thanh Loan, Minh Tâm, Công Minh, Xuân Thu, Thanh Sơn.
Tổ của gia tộc Minh Tơ
Sau năm 1975, ông được chính quyền cấp nhà tại hẻm 56 Bạch Vân và phát triển đoàn Hồ Quảng Minh Tơ — sau này là đoàn Cải lương Tuồng cổ Minh Tơ — rực rỡ hơn bao giờ hết. Minh Tơ qua đời năm 1984, hưởng thọ 62 tuổi. Ngày nay, gia tộc Minh Tơ với ba thế hệ nghệ sĩ vẫn là một trong những dòng họ nghệ thuật lớn nhất của sân khấu cải lương Việt Nam, và cái tên Minh Tơ mãi được tôn vinh như vị tổ của dòng tuồng cổ Nam Bộ hiện đại.