Thoại Mỹ là một trong những gương mặt vàng của cải lương thế hệ sau năm 1975, được yêu mến bởi giọng ca ngọt ngào và khả năng diễn xuất đa dạng. Tên thật Nguyễn Thị Ngọc Mỹ, sinh ngày 28 tháng 4 năm 1969 tại Sài Gòn, trong gia đình đông con có 12 anh chị em. Bà là em gái của NSND Thoại Miêu, và chính chị gái đã dìu dắt bà đến với nghệ thuật từ năm 11 tuổi, với người thầy dạy hát là nhạc sĩ Út Trong. Sách Con Nước Vọng Cổ ghi nhận bà là em vợ của cố Giám đốc Nhà hát Phan Quốc Hùng, được ông giao vai bé Sầu Riêng từ thuở nhỏ và gọi NSƯT Út Bạch Lan bằng má.
Từ bé Sầu Riêng đến đào chánh
Vai bé Sầu Riêng trong vở Đời cô Lựu là vai diễn đầu đời đưa Thoại Mỹ đến với khán giả. Từ những vai đào con, bà vươn lên thành đào chánh với khả năng hóa thân đa dạng: từ những vai hiền lành, nhân hậu đến những vai sắc sảo, lẳng lơ. Các vai diễn tiêu biểu gồm Trịnh Đáng trong Giang Sơn Mỹ Nhân, Phượng trong Rồng phượng, Thúy Kiều trong Kim Vân Kiều, Ngọc Lan trong Lời thú tội muộn màng. Năm 1992, bà đoạt Huy chương Vàng giải Trần Hữu Trang cùng đợt với Kim Tử Long, Cẩm Thu, Phượng Hằng, Vân Hà.
Giải Mai Vàng và sân khấu đương đại
Thoại Mỹ là một trong những nghệ sĩ cải lương đoạt Giải Mai Vàng nhiều nhất: các năm 2003, 2005, 2007 và 2019. Năm 2007, bà được phong NSƯT. Bà tích cực hoạt động ở sân khấu cải lương Đại Việt, đóng vai chính trong vở Đêm trước ngày hoàng đạo đoạt huy chương bạc liên hoan sân khấu thủ đô năm 2022, diễn cùng các nghệ sĩ trẻ như Võ Minh Lâm, Phương Cẩm Ngọc. Bà luôn tâm niệm đưa những làn điệu gốc của cải lương đến với khán giả trẻ, khuyến khích các em tìm hiểu lịch sử văn hóa dân tộc qua sân khấu.
Vị trí trong lòng khán giả
Với hơn bốn thập niên gắn bó, Thoại Mỹ là cầu nối giữa thế hệ vàng và thế hệ trẻ của cải lương. Giọng ca ngọt ngào, kỹ thuật điêu luyện cùng lối diễn xuất có chiều sâu giúp bà giữ vững vị trí trong lòng khán giả qua nhiều thập niên, xứng đáng là một trong những đào chánh tiêu biểu nhất của sân khấu cải lương đương đại.