Tư Sạng

Nghệ sĩ cải lương · Sáng Đèn — Bách khoa văn hóa truyền thống Việt Nam

Nghệ danhTư Sạng
Tên thật—
Năm sinhkhoảng 1911
Quê quán—
Đoàn hát gắn bóGánh Tái Đồng Ban; hãng dĩa Asia (thu thanh độc quyền)
Vai diễn tiêu biểuCác bản thu thanh dĩa nhựa hãng Asia thập niên 1930–1940
Danh hiệuNữ danh ca

Tư Sạng là một trong những nữ danh ca lừng lẫy của sân khấu cải lương và dĩa hát miền Nam nửa đầu thế kỷ 20. Bà là vợ của nghệ sĩ Năm Châu — bậc thầy cải lương — và là mẹ của nữ danh ca Thanh Hương, người sau này được tôn vinh là "Đệ nhất nữ danh ca". Cuộc đời bà gắn liền với thời kỳ hoàng kim của dĩa nhựa và những gánh hát đại bang, nhưng cũng kết thúc trong lặng lẽ, để lại một nấm mộ đơn sơ mà nhiều năm sau mới được người đời nhắc lại.

Mối duyên với Năm Châu ở gánh Tái Đồng Ban

Năm 1928, khi đang cùng hoạt động trong gánh hát Tái Đồng Ban, Tư Sạng thành hôn với nghệ sĩ Năm Châu. Hai người có với nhau năm người con: Nguyễn Thành Văn, Nguyễn Ngọc Bê, Nguyễn Trúc Thanh, Nguyễn Thị Thanh Hương và Nguyễn Thanh Trúc — trong đó cô con gái thứ tư Thanh Hương thừa hưởng giọng ca thiên phú của mẹ để rồi trở thành một trong những danh ca được yêu thích nhất miền Nam. Gia đình Năm Châu — Tư Sạng vì thế được xem là một trong những gia đình nghệ thuật danh giá bậc nhất của cải lương thời ấy.

Giọng ca độc quyền của hãng dĩa Asia

Khi ký hợp đồng thu thanh độc quyền cho hãng dĩa Asia, Tư Sạng không còn theo các gánh hát cải lương nữa mà chuyên tâm vào sự nghiệp thu thanh. Sau đó, bà chia tay với nghệ sĩ Năm Châu và trở thành vợ thứ của ông Ngô Văn Mạnh — chủ hãng dĩa Asia. Những bản thu của bà trên dĩa nhựa Asia góp phần đưa tên tuổi bà đến với khán giả khắp Nam kỳ lục tỉnh trong thời kỳ mà dĩa hát là phương tiện giải trí phổ biến nhất.

Nấm mộ đơn sơ ở nghĩa trang Bình Tân

Cô Tư Sạng qua đời ngày 4 tháng 3 năm 1955 tại Sài Gòn, khi mới 44 tuổi — đang độ tuổi trung niên sung sức nhất của người nghệ sĩ. Thầy Năm Mạnh đã dành một phần đất trong nghĩa trang Bình Tân làm nơi an nghỉ cuối cùng cho bà. Nhiều thập kỷ sau, khi nghĩa trang Bình Tân giải tỏa, người ta phát hiện chỉ còn duy nhất một ngôi mộ của nữ danh ca Tư Sạng chưa có thân nhân đến bốc — một nấm mộ đất đơn sơ, không lư hương, không bình hoa. Số phận hẩm hiu ấy càng khiến hậu thế xót xa và trân trọng hơn tài hoa của người nữ danh ca một thời vang bóng.