Văn Vĩ

Nghệ sĩ cải lương · Sáng Đèn — Bách khoa văn hóa truyền thống Việt Nam

Nghệ danhVăn Vĩ
Tên thậtĐinh Văn Dậm
Năm sinh1929
Quê quánCần Đước, Long An
Đoàn hát gắn bóCác gánh cải lương Sài Gòn và miền Tây; thời trẻ từng đi hát rong cùng Út Bạch Lan
Vai diễn tiêu biểuDanh cầm (đàn kìm) hơn là vai diễn sân khấu; được nhớ đến qua những buổi đờn ca tài tử và hát rong một thời
Danh hiệuKhông được phong danh hiệu nhà nước (theo tài liệu công khai); được tôn xưng là danh cầm của cải lương Nam Bộ

Văn Vĩ, tên thật Đinh Văn Dậm, sinh năm 1929 tại Cần Đước, Long An, là một trong những tay đàn kìm được giới đờn ca tài tử và cải lương miền Nam kính trọng. Không phải đào kép đứng dưới ánh đèn sân khấu, ông chọn cho mình con đường khác: tiếng đàn. Với cây đàn kìm trong tay, Văn Vĩ trở thành người nâng đỡ, chắp cánh cho biết bao giọng ca một thời — cái tên mà các nghệ sĩ lão thành nhắc đến với sự kính nể của bậc tiền bối.

Từ hát rong đến tiếng đàn lừng danh

Tuổi trẻ của Đinh Văn Dậm gắn liền với những chuyến hát rong khắp miền Tây, trong đó có thời gian ông đi hát rong cùng Út Bạch Lan — người sau này được mệnh danh "Sầu nữ", một trong những giọng ca nữ tiêu biểu của cải lương Nam Bộ. Những ngày tháng rong ruổi từ chợ quê đến bến nước, từ đám tiệc đến rạp hát lưu động đã rèn cho ông một bản lĩnh nghệ sĩ đặc biệt: chơi đàn theo cảm xúc của người ca, nắm bắt nhịp điệu một cách tự nhiên như hơi thở. Tiếng đàn của ông không chỉ đệm mà còn biết "nói", biết khóc, biết cười theo từng nhân vật trên sân khấu.

Người thầy thầm lặng sau hậu trường

Trong làng cải lương, vai trò của người nhạc công, đặc biệt là danh cầm, thường ít được công chúng biết đến nhưng lại không thể thiếu. Văn Vĩ là một trong số đó: ông góp mặt trong các ban nhạc của nhiều gánh hát Sài Gòn và miền Tây, tiếng đàn kìm của ông làm nền cho vô số vai diễn để đời của các đào kép danh tiếng. Với những ai từng nghe ông đệm đàn, đó là một trải nghiệm khó quên — lối đàn vừa chắc nhịp, vừa uyển chuyển, giàu nhạc cảm, đậm chất đờn ca tài tử Nam Bộ.

Di sản của một danh cầm

Đến nay, ở tuổi ngoài chín mươi, cái tên Văn Vĩ vẫn được thế hệ sau nhắc đến như một biểu tượng của lớp nhạc công tiền bối: tài hoa, khiêm nhường và tận tụy với nghề. Ông là minh chứng cho một chân lý của sân khấu cải lương — rằng đằng sau mỗi giọng ca vàng luôn có những bàn tay thầm lặng, và tiếng đàn của Văn Vĩ chính là một trong những bàn tay ấy, góp phần làm nên diện mạo của nghệ thuật đờn ca tài tử và cải lương Nam Bộ thế kỷ 20.