Thanh gươm và nữ tướng là vở cải lương lịch sử của La Thụy viết chung với Lam Tuyền (con trai của soạn giả Yên Lang), ra mắt năm 1985. Tác phẩm kể về cuộc đời nữ tướng Bùi Thị Xuân – người con gái đất Tây Sơn dũng cảm, với sự tham gia của Bạch Tuyết và NSND Thanh Tòng.
Cốt truyện (tóm tắt)
Vở diễn tái hiện cuộc đời oanh liệt của Bùi Thị Xuân, nữ tướng kiệt xuất của vương triều Tây Sơn. Bà cùng chồng là Trần Quang Diệu chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để bảo vệ vương triều Tây Sơn trước sự tấn công của nhà Nguyễn. Cao trào của vở là cảnh bà hiên ngang bước lên pháp trường, giữ trọn khí tiết đến phút cuối cùng. Sự hy sinh lẫm liệt ấy đã trở thành biểu tượng của lòng trung trinh, của người phụ nữ Việt Nam dám xả thân vì lý tưởng mà mình đã chọn.
Giá trị nghệ thuật
Thanh gươm và nữ tướng khắc họa hình tượng người phụ nữ anh hùng trong bối cảnh lịch sử biến động, khẳng định ý chí kiên định và sự trung thành tuyệt đối với lý tưởng. Vở diễn cho thấy sự tiếp nối giữa các thế hệ soạn giả: Lam Tuyền – con trai Yên Lang, người thường viết tuồng tâm lý xã hội hơn là kiếm hiệp theo nhận xét của báo chí – đã cùng La Thụy tạo nên một tác phẩm lịch sử đầy sức nặng. Sự kết hợp giữa Bạch Tuyết (giọng ca trữ tình sâu lắng) và Thanh Tòng (bậc thầy tuồng cổ) tạo nên một cặp diễn ăn ý, vừa hào hùng vừa da diết.
Dấu ấn lịch sử
Ra mắt năm 1985, Thanh gươm và nữ tướng thuộc vào giai đoạn cải lương tuồng cổ được đầu tư dàn dựng công phu với những vở lịch sử lớn. Tác phẩm góp phần tôn vinh hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong lịch sử dân tộc, đồng thời khẳng định sức sống của dòng cải lương lịch sử – tuồng cổ trong thập niên 1980, thời kỳ mà sân khấu phía Nam có nhiều biến chuyển lớn.