Nhắc đến Kinh Bắc là nhắc đến quan họ, và nhắc đến quan họ không thể không nhắc đến Hội Lim. Diễn ra vào ngày 12–13 tháng Giêng hằng năm tại thị trấn Lim (Tiên Du, Bắc Ninh), với hội chính vào ngày 13, Hội Lim là lễ hội lớn nhất của vùng quan họ, nơi hàng vạn du khách trẩy hội để được nghe những làn điệu giao duyên mượt mà trên đồi Lim lộng gió đầu xuân.
Nguồn gốc lễ hội
Hội Lim gắn liền với công đức của hai anh em Trương Hống, Trương Hát — những người đỗ đạt làm quan dưới triều Lý, được phong Hiếu Trung Hầu, có công dựng chợ Lim, lập đình, mở mang vùng đất này. Sau khi hai ông qua đời, dân làng tôn làm thành hoàng và lập đền thờ, mở hội hằng năm để tưởng nhớ. Hội Lim còn gắn với chùa Hồng Ân trên núi Lim, tạo nên sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng thờ thành hoàng và sinh hoạt văn hóa cộng đồng — nét đặc trưng của lễ hội làng quê Bắc Bộ.
Quan họ — linh hồn của hội
Điều làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của Hội Lim chính là những canh hát quan họ. Dân ca quan họ Bắc Ninh, được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2009, vang lên khắp đồi Lim: liền anh, liền chị trong trang phục áo the khăn xếp, nón quai thao, hát đối đáp giao duyên với những làn điệu say đắm lòng người như “Người ơi người ở đừng về”, “Còn duyên”, “Lúng liếng”, “Cây trúc xinh”. Người ta hát trên đồi, hát dưới thuyền rồng trên ao, hát trong nhà chứa quan họ — ở đâu có liền anh liền chị, ở đó có tiếng hát. Không khí trẩy hội, se lạnh của tiết xuân Kinh Bắc cùng tiếng hát quan họ tạo nên một bức tranh văn hóa đậm đà bản sắc mà không lễ hội nào khác có được.
Phần hội đậm đà bản sắc
Bên cạnh hát quan họ, Hội Lim còn có phần lễ trang trọng với rước kiệu, tế lễ thành hoàng, và phần hội sôi nổi với hàng loạt trò chơi dân gian: đấu vật, chọi gà, đu tre, bịt mắt bắt dê, thi dệt cửi, thi nấu cơm. Đặc biệt, hội thi dệt cửi gợi nhớ về nghề dệt truyền thống của vùng Lim. Hội Lim không chỉ là ngày vui của người dân địa phương mà đã trở thành điểm hẹn văn hóa của cả nước mỗi dịp đầu xuân — nơi quá khứ và hiện tại gặp nhau trong tiếng hát, trong sắc áo, trong nụ cười của miền quê Kinh Bắc nghìn năm văn hiến.