“Đi chùa Hương” đã trở thành cụm từ quen thuộc mỗi độ xuân về. Lễ hội chùa Hương, khai hội vào mùng 6 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng 3 âm lịch, là lễ hội có thời gian dài nhất Việt Nam, đón hàng triệu lượt phật tử và du khách hành hương về vùng núi Hương Sơn (Mỹ Đức, Hà Nội) để lễ Phật, cầu bình an trong năm mới.
Vùng đất Hương Sơn và quần thể chùa
Chùa Hương không phải một ngôi chùa đơn lẻ mà là cả một quần thể di tích gồm hàng chục ngôi chùa, đền, động nằm rải rác trong dãy núi Hương Sơn. Trung tâm của quần thể là chùa Thiên Trù, còn gọi là “chùa Bếp Trời”, nơi diễn ra các nghi lễ chính. Điểm đến linh thiêng nhất là động Hương Tích, được mệnh danh “Nam thiên đệ nhất động”, thờ Quan Thế Âm Bồ Tát. Dòng suối Yến uốn lượn dưới chân núi, hai bên là núi non trùng điệp, tạo nên bức tranh sơn thủy hữu tình khiến hành trình hành hương vừa là chuyến đi tâm linh, vừa là cuộc du ngoạn thưởng ngoạn cảnh đẹp hiếm có.
Ý nghĩa tâm linh đầu xuân
Người Việt quan niệm đầu năm đi lễ chùa là để tâm được an, lòng được tĩnh, cầu cho quốc thái dân an, gia đạo bình yên, công việc hanh thông. Chùa Hương, với vị thế là một trong những trung tâm Phật giáo lớn nhất miền Bắc, trở thành điểm đến hành hương số một mỗi dịp xuân về. Đặc biệt, ngày vía Quan Thế Âm Bồ Tát (19 tháng 2 âm lịch) là một trong những cao điểm của lễ hội, khi dòng người đổ về động Hương Tích đông nghẹt để dâng hương, khấn nguyện. Nét đẹp của lễ hội còn nằm ở sự hòa quyện giữa Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, giữa cái thiêng của chốn cửa Phật và cái tình của con người.
Hành trình lễ hội
Hành hương chùa Hương là một hành trình đầy trải nghiệm: du khách xuống đò tại bến Đục, xuôi dòng suối Yến thơ mộng, qua đền Trình để “trình diện” trước khi vào lễ chính, ghé chùa Thiên Trù dâng hương, rồi tiếp tục leo bộ khoảng 2,5 km đường núi (hoặc đi cáp treo) lên động Hương Tích lễ Phật, xin lộc đầu xuân. Trên đường đi, tiếng hát văn, hát chèo đò vang vọng núi rừng, các gian hàng hội chợ xuân bày bán đặc sản vùng núi tạo nên không khí lễ hội rộn ràng. Sau ba tháng hội, chùa Hương lại trở về vẻ tĩnh lặng vốn có, chờ một mùa xuân mới và những bước chân hành hương mới tìm về miền đất Phật.