Hồ Ba Bể ở Ba Bể (Thái Nguyên) — vùng đất Bắc Kạn cũ — là một trong những hồ nước ngọt tự nhiên đẹp nhất Việt Nam, được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt. Hằng năm, vào ngày mùng 5 tháng Giêng, hội Ba Bể được tổ chức — lễ hội đầu xuân bên hồ nước thơ mộng, thu hút đông đảo đồng bào các dân tộc và du khách về dự hội, vãn cảnh hồ Ba Bể.
Hồ Ba Bể — viên ngọc xanh
Hồ Ba Bể với diện tích hơn 650 ha, được bao quanh bởi những dãy núi đá vôi hùng vĩ và rừng nguyên sinh, với nước trong xanh quanh năm. Tương truyền, hồ được hình thành từ câu chuyện về mẹ con bà góa tốt bụng được thần linh cứu giúp trong trận lụt. Hồ Ba Bể là nơi sinh sống của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao với những bản làng yên bình ven hồ. Vẻ đẹp hoang sơ, thơ mộng của hồ đã thu hút du khách từ khắp nơi đến tham quan, nghỉ dưỡng.
Ngày hội bên hồ
Hội Ba Bể diễn ra với nhiều hoạt động đặc sắc, trong đó nổi bật nhất là hội đua thuyền độc mộc — những chiếc thuyền được khoét từ thân cây gỗ lớn, do các tay chèo khéo léo điều khiển lướt trên mặt hồ trong tiếng hò reo cổ vũ. Các tiết mục hát then, hát ví của đồng bào Tày vang lên bên hồ, hòa quyện với tiếng sóng vỗ nhẹ. Chợ phiên với những sản vật của núi rừng như mật ong, măng khô, thổ cẩm cũng là điểm nhấn của lễ hội.
Du lịch sinh thái, cộng đồng
Hội Ba Bể không chỉ là lễ hội mà còn là dịp để quảng bá du lịch hồ Ba Bể — điểm đến sinh thái, cộng đồng hấp dẫn. Du khách được đi thuyền trên hồ, thăm động Puông, thác Đầu Đẳng, bản Pác Ngòi với những ngôi nhà sàn truyền thống của người Tày. Lễ hội góp phần phát triển du lịch bền vững, nâng cao đời sống của đồng bào các dân tộc, đồng thời bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và bản sắc văn hóa độc đáo của vùng đất Ba Bể.