Lễ hội Khai Hạ là lễ hội xuống đồng truyền thống của đồng bào Mường ở Mường Bi (Đà Bắc, Phú Thọ) — vùng đất Hòa Bình cũ, cái nôi của văn hóa Mường. Hằng năm, vào ngày 7–8 tháng Giêng, đồng bào Mường tổ chức lễ hội Khai Hạ để mở đầu cho một năm sản xuất nông nghiệp mới, cầu mong mưa thuận gió hòa, bản mường no ấm, thu hút đông đảo người dân và du khách về dự hội.
Lễ xuống đồng của người Mường
Người Mường là dân tộc có nền văn hóa lâu đời với trống đồng, cồng chiêng và những ngôi nhà sàn đặc trưng. Lễ Khai Hạ là nghi lễ nông nghiệp quan trọng: thầy mo thực hiện các nghi thức cúng thần linh, thần nông với mâm lễ gồm xôi, gà, rượu cần. Sau lễ cúng, già làng cùng bà con xuống đồng cày những luống đầu tiên, tượng trưng cho sự khởi đầu của vụ mùa mới. Tiếng cồng chiêng vang lên rộn rã, báo hiệu một năm lao động mới đầy hứa hẹn.
Ngày hội văn hóa Mường
Phần hội của lễ hội Khai Hạ tưng bừng với những điệu múa dân gian Mường uyển chuyển, tiếng cồng chiêng trầm hùng vang vọng núi rừng. Các trò chơi như ném còn, đánh mảng, kéo co thu hút đông đảo thanh niên nam nữ. Ẩm thực Mường với cơm lam, thịt nướng, rượu cần được mọi người cùng nhau thưởng thức trong không khí đoàn kết. Các cô gái Mường trong trang phục áo pắn, váy đen cùng khăn đội đầu trắng tạo nên bức tranh văn hóa đẹp mắt.
Bảo tồn văn hóa Mường
Lễ hội Khai Hạ là dịp để đồng bào Mường gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc với cồng chiêng — di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, những làn điệu dân ca, những ngôi nhà sàn truyền thống. Du khách về dự hội được trải nghiệm văn hóa Mường đặc sắc, thăm bản làng, tìm hiểu về đời sống của đồng bào. Lễ hội góp phần phát triển du lịch cộng đồng, nâng cao đời sống của người Mường, đồng thời bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.