Lồng Tồng trong tiếng Tày có nghĩa là “xuống đồng” — lễ hội nông nghiệp truyền thống quan trọng nhất của đồng bào Tày. Hằng năm, vào ngày mùng 8 tháng Giêng, đồng bào Tày ở Chiêm Hóa (Tuyên Quang) tổ chức lễ hội Lồng Tồng để cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, thu hút đông đảo người dân và du khách về dự hội đầu xuân.
Lễ xuống đồng của người Tày
Người Tày là dân tộc có truyền thống trồng lúa nước lâu đời ở vùng Đông Bắc. Lễ Lồng Tồng là nghi lễ mở đầu cho một năm sản xuất nông nghiệp mới. Thầy cúng (thầy then) thực hiện các nghi thức cúng thần nông, thần đất, thần nước với mâm lễ gồm những sản vật của quê hương. Sau lễ cúng, những người cao tuổi trong bản xuống đồng cày những luống đầu tiên — hành động tượng trưng mở ra một năm lao động mới. Nghi lễ thể hiện sự tôn trọng thiên nhiên, biết ơn trời đất của đồng bào Tày.
Ngày hội đầu xuân
Sau phần lễ trang trọng, lễ hội Lồng Tồng bước vào phần hội tưng bừng với những làn điệu hát then mượt mà trong tiếng đàn tính du dương — di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Trò chơi ném còn với quả còn sặc sỡ được tung qua vòng tròn trên cao thu hút đông đảo thanh niên nam nữ. Các trò chơi như kéo co, đẩy gậy, đi cà kheo cũng tạo nên không khí vui tươi, náo nhiệt của ngày hội đầu xuân.
Văn hóa nông nghiệp Tày
Lễ hội Lồng Tồng đã được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, là niềm tự hào của đồng bào Tày. Lễ hội phản ánh đời sống nông nghiệp, tín ngưỡng nguyên thủy và khát vọng về cuộc sống ấm no của cư dân vùng Đông Bắc. Du khách về dự hội được trải nghiệm văn hóa Tày đặc sắc với nhà sàn, thổ cẩm, ẩm thực như bánh chưng đen, xôi nếp và những làn điệu then mượt mà. Lễ hội góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Tày, phát triển du lịch cộng đồng tại Tuyên Quang.