Ngày 23 tháng Chạp hàng năm là Tết ông Công ông Táo — ngày tiễn Táo Quân về trời báo cáo với Ngọc Hoàng về những việc tốt xấu của gia chủ trong năm. Đây là nét đẹp văn hóa tâm linh đặc sắc của người Việt, đánh dấu sự khởi đầu của những ngày Tết Nguyên đán với nhiều phong tục ý nghĩa.
Sự tích ông Công ông Táo
Tương truyền, ông Công ông Táo là ba vị thần: hai ông, một bà, cai quản việc bếp núc trong mỗi gia đình. Hàng năm, vào ngày 23 tháng Chạp, ba vị Táo Quân cưỡi cá chép về trời để báo cáo với Ngọc Hoàng về mọi việc trong gia đình suốt một năm qua. Dựa vào báo cáo này, Ngọc Hoàng sẽ quyết định ban phước hay giáng họa cho gia chủ trong năm mới. Vì vậy, các gia đình đều thành kính làm lễ cúng tiễn ông Táo với mong muốn các ngài “nói tốt” cho gia đình trước Ngọc Hoàng.
Phong tục cúng ông Táo
Lễ cúng ông Táo thường gồm mâm cỗ với hương hoa, quả, xôi, gà và đặc biệt là cá chép sống — phương tiện để ông Táo về trời. Sau lễ cúng, cá chép được thả xuống sông, hồ với ý nghĩa “cá chép hóa rồng”. Phong tục thả cá chép không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn thể hiện tình yêu thiên nhiên, ý thức bảo vệ môi trường. Nhiều gia đình còn hóa vàng mã với bộ quần áo, mũ mão cho ông Táo. Không khí chuẩn bị cúng ông Táo rộn ràng, đầm ấm trong mỗi gia đình.
Khởi đầu mùa Tết
Tết ông Công ông Táo đánh dấu sự bắt đầu của chuỗi ngày Tết Nguyên đán. Sau ngày này, các gia đình bắt đầu dọn dẹp nhà cửa, trang trí đón xuân, gói bánh chưng, mua sắm Tết. Đây cũng là dịp để mỗi người nhìn lại một năm đã qua, rút ra những bài học và đặt ra những mục tiêu cho năm mới. Phong tục cúng ông Táo thể hiện nét đẹp trong văn hóa tâm linh người Việt: luôn hướng thiện, mong muốn được ghi nhận những việc tốt và có cơ hội sửa chữa những điều chưa tốt, hướng tới một năm mới an lành, hạnh phúc.