Mộng Tuyền, tên thật Huỳnh Thị Kim Loan, sinh ngày 1 tháng 5 năm 1947 tại Cần Thơ, là một trong những gương mặt rực rỡ nhất của sân khấu cải lương và điện ảnh miền Nam thập niên 1960–1970. Sinh ra trong gia đình không ai theo nghệ thuật, bà phải tự tạo dựng con đường sự nghiệp từ khi còn rất trẻ — và đã vươn lên thành một trong "Tứ đại mỹ nhân điện ảnh" bên cạnh Thẩm Thúy Hằng, Thanh Nga và Kiều Chinh.
Từ cô bé nghèo đến đào chánh
Vì nhà nghèo, năm 14 tuổi Kim Loan xin theo các gánh cổ nhạc để hát, được thầy đờn Ba Cứ dạy bảo. Năm 1961, bà về gánh Hoa Sen của danh ca Bảy Cao, bắt đầu được dư luận Sài thành để ý với vai Huyền trong vở Nhà chợ một đêm mưa. Năm 1962 sang gánh Phương Nam, bà thành công với vai Xuân Hoa trong Đông về lạng xác hoa và Phương Loan trong Nửa kiếp oan thù. Năm 1963 là bước ngoặt lớn: qua sự đưa lối của soạn giả Nguyễn Phương, đào non Kim Loan được bà bầu Thơ mời về Thanh Minh – Thanh Nga — giai đoạn dài nhất và hoàng kim nhất trong sự nghiệp của bà.
Giải Thanh Tâm và nghệ danh Mộng Tuyền
Tại Thanh Minh – Thanh Nga, bà gây tiếng vang với vai sơn nữ Mộng Tuyền trong vở Mùa xuân còn mãi — vai diễn hay đến mức bà lấy luôn tên nhân vật làm nghệ danh cho mình. Tiếp đó, vai Thu Lan vũ nữ trong vở Phu tử tòng tử giúp bà đoạt giải vàng Thanh Tâm năm 1963, khẳng định vị trí đào chánh hàng đầu. Ở thập niên 1960–1970, tên tuổi bà càng rực rỡ trên màn ảnh rộng qua các phim của đạo diễn Lê Hoàng Hoa và Lê Mộng Hoàng; năm 1972, bà nhận giải ảnh hậu qua vai chính trong phim Gánh hàng hoa do nhật báo Trắng Đen bầu chọn.
Những năm xa quê và trở về
Sau ngày thống nhất, đặc biệt khi xảy ra vụ án Thanh Nga, Mộng Tuyền trở thành trụ cột của đoàn Thanh Minh – Thanh Nga, tiếp tục gặt hái thành công trên kịch trường và điện ảnh. Năm 1988, bà sang Pháp định cư theo diện đoàn tụ với chồng, hành nghề kinh doanh đồ lưu niệm tại Quận 13, Paris. Năm 2007, bà về Việt Nam xin hồi tịch và định cư tại Cần Thơ, mở các đại nhạc hội và đi hát từ thiện — khép lại một vòng đời nghệ sĩ đầy thăng trầm nhưng luôn gắn bó với quê hương và sân khấu.