Trong làng cải lương Việt Nam, hiếm có nghệ sĩ nào gắn bó trọn đời với những vai phản diện như Nam Hùng. Sinh ngày 1 tháng 1 năm 1937 tại Hà Nam, từ nhỏ ông đã theo cha phiêu bạt khắp các gánh hát để buôn bán và phụ việc. Cơ duyên đưa ông đến với NSND Phùng Há, người nhận ông làm con nuôi, cho ăn học tử tế và hướng dẫn vào nghệ thuật. Năm 16 tuổi, ông xin phép mẹ nuôi đi hát cho đoàn Hương Hoa và lấy nghệ danh Nam Hùng, bắt đầu hành trình trở thành một trong những kép độc đáng nhớ nhất của sân khấu miền Nam.
Nghệ thuật của vai phản diện
Sở hữu giọng trầm ấm và ngoại hình sáng, Nam Hùng hội đủ yếu tố để trở thành kép chánh, kép mùi. Thế nhưng ông chủ động chọn con đường khó hơn: chuyên đóng vai phản diện, vai độc. Triết lý nghề của ông giản dị mà sâu sắc: diễn kép độc mà không để khán giả đánh giá thấp trình độ diễn xuất, phải khiến vai độc có vị ngọt hậu. Mỗi lần nhận vai mới, ông luôn cố gắng khắc họa nhân vật sao cho người xem ghét cay ghét đắng, nhưng sau cái ghét ấy là sự nể phục tài năng. Các vai Đổng Trác trong Phụng Nghi Đình, ông Hương trong Đời cô Lựu, Tể tướng Kha Linh trong Đứa con trong rừng thẳm, Chu Phác Viên trong Lôi vũ, thầy Đề trong Ngao Sò Ốc Hến đều trở thành những vai diễn mẫu mực của dòng vai phản diện.
Các đoàn hát và đồng nghiệp
Ông cùng thế hệ với những tên tuổi lớn như Út Bạch Lan, Thành Được, Hữu Phước, Diệp Lang, Thanh Nga, Hùng Minh, lần lượt diễn cho các đoàn hát lớn như Kim Chưởng, Thanh Minh – Thanh Nga. Năm 1990, ông được Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam trao huy hiệu Vì sự nghiệp văn học nghệ thuật, và năm 1997 được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú.
Đời tư
Nam Hùng kết hôn với NSƯT Thanh Thanh Hoa, hai người có con gái là nghệ sĩ Thanh Thanh Tâm. Người vợ sau của ông là NSƯT Tô Kim Hồng, từng đóng vai bà Huyện trong vở Ngao Sò Ốc Hến chung với ông. Nam Hùng từ trần ngày 21 tháng 10 năm 2020 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 83 tuổi. Cuộc đời nghệ thuật của ông là minh chứng cho một chân lý sân khấu: không có vai nhỏ, chỉ có nghệ sĩ nhỏ — và ông đã biến những vai phản diện thành những vai diễn lớn trong lòng khán giả.