Thanh Nguyệt là một trong những cô đào vang bóng một thời của sân khấu cải lương miền Nam. Tên thật Nguyễn Thị Thanh Nguyệt, sinh ngày 17 tháng 9 năm 1947 tại Vĩnh Lợi, Bạc Liêu. Năm 1962, bà được giới thiệu vào đoàn Hoa Sen, được ông bầu Bảy Cao nhận vào đoàn và giao cho nữ nghệ sĩ đàn tranh Tuyết Mai rèn luyện lối ca diễn sân khấu. Năm 1964, bà rời Hoa Sen sang đoàn Kim Chưởng, từ đây ghi dấu ấn qua các vở Người gọi đò bên sông vai Nhật Thường Dung, Mười đêm hương lửa vai Cát Dung, Quỷ Bão vai Thất Hồn Nhân. Năm 1965, bà đoạt Huy chương Vàng giải Thanh Tâm, cùng đợt với nghệ sĩ Bo Bo Hoàng.
Đào chánh của Kim Chưởng và Kim Chung
Với giọng ca hay, lối diễn giỏi và gương mặt đẹp, Thanh Nguyệt nhanh chóng trở thành đào chánh được các đoàn Kim Chưởng rồi Kim Chung mời về với thù lao cao. Bà được đánh giá là nghệ sĩ đa năng, có thể hóa thân xuất sắc vào nhiều loại vai: từ đào thương, đào mùi đến các vai tuồng cổ oai nghiêm. Sau năm 1975, bà lần lượt về các đoàn Trung Hiếu, Thanh Minh – Thanh Nga rồi Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, tiếp tục cống hiến với những vai diễn chuẩn mực.
Những vai diễn chuẩn mực
Khán giả ấn tượng sâu sắc với vai bà mẹ du kích trong Hòn đảo thần vệ nữ, nữ tướng Lê Chân trong Tiếng trống Mê Linh, Thái hậu Dương Vân Nga, Kiều Nguyệt Nga và Thị Bình trong Lôi vũ. Đặc biệt, vai bà mẹ mù của nàng Xuân Tự trong vở Chùa Phù Dung, diễn chung với NSND Lệ Thủy, được xem là một trong những vai diễn cảm động nhất sự nghiệp bà. Lối diễn xuất mộc mạc, chân thành của thế hệ nghệ sĩ vàng khiến mỗi vai diễn của bà đều dễ đi vào lòng người.
Danh hiệu và cuộc sống
Năm 1997, Thanh Nguyệt được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú. Bà kết hôn với nghệ sĩ Quốc Nhĩ, hai người có cuộc sống hạnh phúc, đầm ấm. Ở tuổi ngoài bảy mươi, bà vẫn được mời tham gia các chương trình, đóng phim và dìu dắt đàn em, với quan niệm giản dị: nhờ siêng năng và không xem thường nghiệp tổ mà thế hệ của bà gắn bó được với nghề đến tận hôm nay.