Trong thế giới cải lương, bên cạnh các đào kép còn có những danh cầm mà tiếng đàn của họ góp phần làm nên linh hồn vở diễn — NSND Thanh Hải là một trong những tên tuổi lớn nhất. Sinh năm 1957 tại Hải Phòng trong gia đình có truyền thống âm nhạc — cha là nhạc công đàn tranh, mẹ là nghệ sĩ cải lương — ông bắt đầu học đàn từ năm 6 tuổi và theo thời gian trở thành bậc thầy của các loại nhạc cụ dân tộc như đàn tranh, đàn bầu, đàn kìm.
Hiện tượng Vọng Kim lang
Khoảng năm 1976–1977, Thanh Hải khi ấy mới đôi mươi làm việc tại một nhà đài, ngoài cải lương còn làm các chương trình ca Huế và bài chòi. Một hôm, ông tình cờ nghe bài Vọng Kim lang của nhạc sĩ Hoàng Lê trên sóng phát thanh và rất thích. Khi người bạn là NSND Văn Giỏi hỏi có bản ca Huế, bài chòi nào hay, ông liền đàn Vọng Kim lang; hai người tâm đắc nên cùng soạn thêm phần dạo đầu rồi hòa tấu theo cảm nhận riêng, với thời lượng gần gấp đôi bản gốc. Qua bàn tay tài hoa của hai nhạc sĩ, bản hòa tấu có giai điệu mượt mà, sống động, rất bắt tai — và nhiều thập kỷ sau, nó bất ngờ "làm mưa làm gió" trên TikTok, đưa tên tuổi Thanh Hải đến với khán giả trẻ.
Bạn đàn của Bạch Tuyết
Thanh Hải là bạn đàn thân thiết của NSND Bạch Tuyết, đồng hành cùng bà trong nhiều chương trình. Ông còn là người chỉ huy dàn nhạc cổ 21 người trong vở Kim Vân Kiều năm 2007 — một trong những dàn nhạc cổ quy mô hiếm có của sân khấu cải lương hiện đại. Ông lập kênh YouTube chính chủ để lưu giữ và lan tỏa các bản hòa tấu đàn tranh, đàn bầu của mình. Cả đời cống hiến cho âm nhạc dân tộc, ông được giới trong nghề kính nể gọi là "phù thủy âm thanh" hàng đầu của lĩnh vực sân khấu.
Ra đi vì bạo bệnh
NSND Thanh Hải trút hơi thở cuối cùng lúc 15 giờ 45 phút ngày 26 tháng 5 năm 2025 tại nhà riêng sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư phổi, hưởng thọ 68 tuổi. Sự ra đi của ông khiến nhiều thế hệ nghệ sĩ bàng hoàng, tiếc thương. Ông để lại di sản là những bản hòa tấu đàn tranh đi vào lòng người và một chuẩn mực cho người nhạc công cải lương: kỹ thuật điêu luyện phải đi cùng cảm xúc chân thành.