Thanh Hương, tên thật Nguyễn Thị Thanh Hương, sinh năm 1936 tại Phú Nhuận, tỉnh Gia Định (nay thuộc TP. Hồ Chí Minh), mất năm 1974 khi mới 38 tuổi, là một trong những giọng ca nữ được yêu mến nhất của cải lương Nam Bộ thập niên 1950–1960. Xuất thân "con nhà nòi" — cha là Năm Châu, đệ nhất nghệ sĩ, mẹ là nữ danh ca Tư Sạng — bà sở hữu giọng ca thiên phú với âm vực rộng, rộn ràng. Cuối thập niên 1950, trong cuộc bình bầu do khán giả chọn trên một tờ báo, Thanh Hương giành danh hiệu "Đệ nhất nữ danh ca", xếp trên cả Út Bạch Lan ở hạng nhì — một vinh quang hiếm có.
Giọng ca của làn sóng phát thanh
Thuở vào đời, Thanh Hương là một tư chức, nhưng nhờ giọng ca thiên phú, bà được mời hát tại Đài phát thanh Pháp Á Sài Gòn từ đầu thập niên 1950, trong ban cổ nhạc "Cửu Long" nổi tiếng một thời — và cũng tại đây bà gặp nghệ sĩ Văn Chung, người chồng đầu tiên của mình (thành hôn năm 1952). Các hãng đĩa Pathé, Asia, Hoành Sơn mời bà thu thanh nhiều bộ đĩa tuồng và vọng cổ; nổi tiếng nhất là dĩa vọng cổ "Cô bán đèn hoa giấy" (sáng tác Quy Sắc) của hãng Asia — bản thu mà đến nay vẫn được người mộ điệu nhắc đến như một tuyệt phẩm.
Đại bang Kim Chưởng — Thanh Hương
Năm 1954, Thanh Hương gia nhập đoàn Việt kịch Năm Châu của cha mình, tạo cảm tình với khán giả ngay trong tuồng "Người điên trong khói lửa". Năm 1956, bà cùng nghệ sĩ Kim Chưởng dựng nên bảng hiệu "Kim Chưởng — Thanh Hương", một đại bang rất ăn khách thời ấy. Sau khi chia tay Văn Chung, bà nên duyên cùng nghệ sĩ Hùng Minh và hai người lập đoàn Thanh Hương — Hùng Minh, chinh phục khán giả khắp nơi suốt hàng chục năm.
Tài hoa bạc mệnh
Cuộc đời Thanh Hương là một bi kịch của tài hoa bạc mệnh: ở đỉnh cao danh vọng, bà ra đi năm 1974 khi mới 38 tuổi, để lại hai người con và một giọng ca không ai thay thế được. Con gái đầu lòng của bà — Hương Dạ Thủy, sinh năm 1958 — mang tên ghép của cả cha lẫn mẹ. Hơn nửa thế kỷ sau, mỗi khi "Cô bán đèn hoa giấy" vang lên, người ta lại nhớ đến người nữ danh ca đã một thời đứng trên đỉnh cao của sân khấu cải lương miền Nam.