Thanh Tuấn là một trong những giọng ca vượt thời gian của cải lương Việt Nam, được giới chuyên môn ví là đệ nhất luyến láy. Tên thật Nguyễn Thanh Liêm, sinh ngày 15 tháng 3 năm 1950 tại Đức Phổ, Quảng Ngãi (một nguồn ghi 1948). Vùng đất miền Trung nổi tiếng với bài chòi và tuồng, nhưng trong nhà cậu bé Liêm, chiếc radio lúc nào cũng vang tiếng cải lương với các giọng ca Út Bạch Lan, Út Trà Ôn, Thành Được. Năm 1954, cha ông tập kết ra Bắc, mẹ dắt con vào Sài Gòn mưu sinh. Cậu bé Liêm làm thuê ở tiệm thuốc bắc, dành dụm mua những tập giấy in lời cải lương để tự học hát.
Từ thợ đan ghế mây đến danh ca
Năm 1964, Thanh Tuấn chính thức theo học thầy Bảy Trạch rồi gia nhập đoàn Bạch Liên Hoa, được giao vai chính Minh trong vở Tướng cướp Bạch Hải Đường. Năm 1969, ông chuyển sang đoàn Hương Mùa Thu, được soạn giả Thu An đặt cho nghệ danh Thanh Tuấn. Đầu thập niên 1970, ông đầu quân cho đoàn Kim Chung, hợp tác cùng Lệ Thủy, Mỹ Châu, Thanh Kim Huệ. Với chất giọng thổ trầm ấm và nghệ thuật luyến láy điêu luyện, ông nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường băng đĩa với các vở Mùa sầu riêng, Tạ từ trong đêm, Bông hồng cài áo, Bức tranh hòa bình năm 1973.
Những vai diễn ghi dấu
Khán giả không thể quên Thái tử Ngũ Châu trong Đường gươm Nguyên Bá, A Khắc Chu Sa trong Người tình trên chiến trận, đại úy Huy Bình trong Tìm lại cuộc đời, Trung trong Khách sạn hào hoa, Kim Trọng trong Thúy Kiều. Cách xử lý câu ca vừa đẹp vừa giàu kỹ thuật của ông đến nay vẫn được xem là dấu ấn khó thay thế. Ông còn sáng tác vọng cổ như Cơn bão biển và mở lớp đào tạo ca diễn vọng cổ, cải lương cho thế hệ trẻ.
Danh hiệu và nghị lực tuổi già
Ngày 26 tháng 1 năm 2007, Thanh Tuấn được phong Nghệ sĩ Ưu tú; ngày 29 tháng 8 năm 2019, ông được phong Nghệ sĩ Nhân dân cùng đợt với Minh Vương, Thoại Miêu, Giang Châu, Thanh Nam, Thanh Ngân. Năm 2025, ông trải qua cơn bạo bệnh, hôn mê hơn chục ngày rồi hồi phục ngoạn mục, trở lại với việc dạy học. Ở tuổi ngoài 75, ông vẫn miệt mài truyền nghề với tâm niệm ráng sống tử tế để trả ơn cuộc đời.