Nhắc đến "Nàng Xê Đa" của sân khấu cải lương Việt Nam, khán giả nhớ ngay NSND Thanh Vy — cô đào trưởng thành từ Đoàn cải lương Nam Bộ trên đất Bắc, thuộc thế hệ đầu tiên đặt nền móng cho Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang. Tên thật Trần Thị Thanh Vy, sinh năm 1947, bà là em gái của NSƯT Thanh Dậu, con của nghệ sĩ đàn tranh Ba Vân (Trần Vân) và diễn viên hài Vân Quý — một gia đình mà 5 trong 6 chị em đều theo nghệ thuật.
Cơn sốt Xê Đa thập niên 1980
Những năm 1980, vở Nàng Xê Đa của Nhà hát Trần Hữu Trang bùng nổ: đóng đô gần như khắp các rạp lớn Sài Gòn — Thủ Đô, Hào Huê (rạp Nhân Dân), Quốc Thanh, Hưng Đạo, Cao Đồng Hưng (rạp Gia Định), Bà Chiểu, Cây Gõ — có ngày diễn hai suất mà vé chợ đen vẫn ì xèo ngoài cổng. Vở diễn sau này được ghi nhận hơn 1.000 suất. Kịch bản gốc của Lưu Quang Thuận và Lưu Quang Vũ, chuyển thể cải lương bởi soạn giả Thể Hà Vân, đạo diễn Đoàn Bá, đưa sử thi Ramayana của Ấn Độ lên sân khấu cải lương. Giữa không khí náo nức ấy, Thanh Vy bước ra với vẻ đẹp đài các, phúc hậu pha nét u buồn rất riêng; vai Xê Đa trở thành vai diễn để đời — hễ nhắc tên bà, khán giả nhớ ngay "Nàng Xê Đa".
Sự nghiệp và gia đình nghệ thuật
Ngoài Xê Đa, bà còn ghi dấu với các vở như Tình sử Thành Bát Đa. Bà là một trong những nghệ sĩ thuộc thế hệ đầu tiên góp phần đặt nền móng cho Nhà hát Trần Hữu Trang trong suốt hơn 50 năm hình thành và phát triển của nhà hát. Xuất thân từ Đoàn cải lương Nam Bộ trên đất Bắc, bà mang phong cách diễn xuất chững chạc, đài các của lớp nghệ sĩ được đào tạo bài bản. Năm 2026, giới nghệ sĩ mừng thọ 79 tuổi của bà vào ngày rằm tháng Giêng — dịp để khán giả nhớ lại một thời vàng son khi hình bóng nàng Xê Đa từng gây cơn sốt vé khắp các sàn diễn thành phố.